Báo Điện tử Đài tiếng nói Việt Nam

Bitcoin, tiền điện tử có phải là tiền tệ tương lai?

Bitcoin hiện chưa được pháp luật Việt Nam công nhận là một loại tiền tệ, nhưng sự tăng giá như vũ bão của đồng tiền này ngày càng hấp dẫn nhiều nhà đầu tư.

Giá Bitcoin tăng chóng mặt

Kể từ đầu năm tới nay, đồng tiền điện tử (hay còn được gọi là tiền ảo) Bitcoin đã có mức tăng kỷ lục đạt gần 500%. Hiện đồng tiền này đã thiết lập mức tăng cao nhất trong lịch sử là hơn 6.400 USD trên mỗi đơn vị.

Sau cú “ngã ngựa” chóng vánh do một số nền kinh tế lớn như Trung Quốc, Hàn Quốc, Mỹ… mạnh tay siết chặt quản lý và hạn chế các hoạt động huy động vốn bằng tiền điện tử, đồng Bitcoin nhanh chóng lấy lại “phong độ” khi bật tăng từ mức dưới 3.000 USD lên gần gấp đôi ở thời điểm hiện tại.

Thậm chí, mới đây, một số dự báo còn cho rằng, đồng tiền số Bitcoin có thể đạt con số 10.000 USD trong vòng từ 6 đến 12 tháng tới.

Bitcoin đã tăng chóng mặt một phần do “ông lớn” ngân hàng Goldman Sachs đang tìm giải pháp giúp khách hàng giao dịch tiền điện tử. Chính phủ Nhật cũng có những động thái hợp pháp hóa việc giao dịch bằng đồng tiền mã hóa này.

Minh chứng từ những gì đang diễn ra trên thị trường thế giới cho thấy dự báo này hoàn toàn có cơ sở, bởi giá Bitcoin vào ngày 23/10 đã tăng thêm đến cả 1.000 USD trên mỗi đơn vị so với giá Bitcoin hồi đầu tháng 9 vừa qua.

Bitcoin đã và đang là từ khóa “nóng” nhờ sự tăng trưởng nhanh và phạm vi phủ sóng nhanh chưa từng thấy. Rõ ràng, các đồng tiền điện tử, trong đó nổi bật là Bitcoin, đang thu hút được sự quan tâm ngày càng lớn từ giới đầu tư trong bối cảnh chính trị toàn cầu bất ổn, công nghệ blockchain ngày một phát triển và được chấp nhận rộng rãi.

Kênh thông tin tài chính nổi tiếng CNBC cho biết, tiền điện tử Bitcoin hiện đã xuất hiện trong ngành bán lẻ, nhà hàng và đang dần “phủ song” thị trường bất động sản tại Mỹ.

Hiện cũng xuất hiện tin đồn Amazon, tập đoàn thương mại điện tử lớn nhất hành tinh, sẽ chấp nhận thanh toán bằng Bitcoin. Điều này đã tạo ra cú sốc mạnh, đẩy giá Bitcoin lên mức kỷ lục. Một khi nhà bán lẻ này thực sự chấp nhận thanh toán bằng Bitcoin, đồng tiền này được dự đoán sẽ tăng đột biến về giá trị. Tuy nhiên, đến giờ, tin đồn vẫn chỉ là tin đồn khi Amazon vẫn chưa đưa ra bất kỳ động thái nào liên quan đến tiền kỹ thuật số.

Tuy nhiên, trên thực tế, đã có nhiều công ty tầm cỡ quốc tế như Expedia, Microsoft... cho phép khách hàng dùng tiền điện tử Bitcoin để thanh toán, và xu hướng này được dự báo sẽ ngày càng lớn mang lại nhiều lợi ích như an toàn, nhanh chóng, phí giao dịch thấp, dễ dàng lưu trữ và quản lý trong kỷ nguyên số.

Biến hóa khôn lường

Được đánh giá là sản phẩm tài chính có biên độ biến động mạnh, đánh bật mọi cổ phiếu, trái phiếu tiền tệ thông thường, nhưng tốc độ tăng giá của Bitcoin ngày càng khiến giới quan sát phải kinh ngạc. Được đánh giá là sản phẩm tài chính có biên độ biến động mạnh, đánh bật mọi cổ phiếu, trái phiếu tiền tệ thông thường, nhưng tốc độ tăng giá của Bitcoin ngày càng khiến giới quan sát phải kinh ngạc.

Điển hình là Bitcoin đã từng mất hơn 1.000 ngày để đi từ mức giá vài cent đến mốc 1.000 USD, và từ 1.000 USD đến 2.000 USD. Nhưng kể từ khi Bitcoin đạt mức đỉnh 2.000 USD lần đầu tiên vào tháng 5/2017, đồng tiền số này chỉ cần chưa đầy 100 ngày để tăng thêm 1.000 USD. Mức tăng ngoạn mục mới nhất của Bitcoin là từ 4.000 USD đến 5.000 USD chỉ mất khoảng 60 ngày.

Đáng chú ý, Bitcoin lao dốc liên tục trong tháng 9/2017 xuống chỉ còn dưới 3.000 USD. Tuy nhiên, đến đầu tháng 10/2017, giá Bitcoin đã tăng vọt trở lại, và trong phiên hôm nay (30/10) đồng tiền số này chính thức cán mốc kỷ lục trên 6.441 USD, tăng gấp hơn 6 lần so với thời điểm đầu năm.

Mức vốn hóa của toàn bộ thị trường tiền số, trong đó có đồng tiền chủ chốt Bitcoin, đã chạm mốc 179 tỷ USD. Chỉ tính riêng Bitcoin, tổng vốn hóa thị trường đạt hơn 95 tỷ USD, lớn hơn cả giá trị vốn hóa thị trường của 2 “gã khổng lồ” Phố Wall là Morgan Stanley (89 tỷ USD) và Goldman Sachs (93 tỷ USD).

Nhiều nhà phân tích cho rằng giá của Bitcoin trong năm nay tăng lên mạnh mẽ do sự quan tâm của nhóm nhà đầu tư mới là các nhà đầu tư tổ chức - những người đang đặt cược vào tương lai của đồng tiền số như một nơi cất trữ giá trị hoặc phương tiện thanh toán.

Đánh giá đối tượng quan tâm Bitcoin, Blockchain.info cho thấy tốc độ tăng trưởng số lượng "ví" mà các nhà đầu tư đổ vào đồng tiền này tăng gần gấp đôi lên 17,5 triệu ví vào giữa tháng 10/2017 so với con số 9,2 triệu cùng kỳ năm ngoái.

“Sếp” lớn Phố Wall có lao vào tiền điện tử?

Dù tiền điện tử Bitcoin liên tục tăng giá và luôn là chủ đề bàn luận sôi nổi của các nhà đầu tư, nhưng có vẻ như nhiều nhân vật quyền lực nhất Phố Wall (Wall Street) vẫn tỏ ra thận trọng với "cơn sốt" tiền số này.

Dù nhận thấy một số tiềm năng của tiền ảo, CEO ngân hàng Morgan Stanley - James Gorman vẫn chưa đầu tư vào loại tài sản mới mẻ này. Tuy vậy, James Gorman cũng thừa rằng đồng tiền kỹ thuật số thu hút giới đầu tư vì "khả năng bảo vệ tính riêng tư" và "những điều thú vị khi ngân hàng trung ương không thể kiểm soát nó".

Còn nhà đầu tư huyền thoại Warren Buffett - CEO of Berkshire Hathaway - coi Bitcoin là "ảo ảnh" và khuyến cáo mọi người hãy tránh xa Bitcoin.

Axel Weber, Chủ tịch ngân hàng UBS quy mô tài sản 3.000 tỷ USD, đánh giá Bitcoin không đủ tiêu chuẩn để được gọi là một đồng tiền. Theo ông, chức năng quan trọng của một đồng tiền chính là phương tiện thanh toán. Nó phải được chấp nhận rộng rãi, là nơi cất trữ giá trị và phải là một đồng tiền giao dịch. Bitcoin chỉ là một đồng tiền giao dịch.

Lloyd Blankfein, CEO ngân hàng Goldman Sachs, cho biết ông vẫn đang suy nghĩ về Bitcoin và không nói thẳng là ủng hộ hay phản đối kênh đầu tư này.

Ngân hàng trung ương không thể làm ngơ?

Theo Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS), các ngân hàng trung ương thế giới không thể làm ngơ trước sự bùng nổ của tiền điện tử Bitcoin vì nó có thể tác động rất lớn đến hệ thống tài chính toàn cầu.

BIS đặt ra câu hỏi liệu có nên đưa ra một loại tiền tệ kỹ thuật số hay không và đặc tính của loại tiền điện tử mới như thế nào. Tuy nhiên, theo BIS, các tổ chức tài chính cần xem xét những quy định về tính bảo mật, hiệu quả trong hệ thống thanh toán, những ảnh hưởng của tiền điện tử lên nền kinh tế và chính sách tiền tệ...

Trung Quốc thì khá mạnh tay với giao dịch tiền điện tử trong nước khi thông báo, các hoạt động gọi vốn ICO không được pháp luật công nhận, đồng thời yêu cầu các cá nhân, tổ chức dừng ngay tất cả hoạt động huy động vốn bằng tiền điện tử. Đồng thời, hàng loạt các sàn giao dịch Trung Quốc tuyên bố đóng cửa bắt đầu từ cuối tháng 9/2017.

Tuy vậy, trong bối cảnh Bitcoin và các loại tiền điện tử khác đang ngày càng phổ biến nhờ hệ thống thanh toán chuyển dần sang hướng di động còn các nhà đầu tư thì không ngừng bơm tiền vào, các ngân hàng trung ương bắt đầu nghiên cứu sâu hơn về tiền điện tử và công nghệ blockchain.

Ngân hàng Trung ương Anh, thống đốc Mark Carney đã coi tiền điện tử là một phần của "cuộc cách mạng" đầy tiềm năng trong ngành tài chính. Ngân hàng Trung ương Hà Lan đã tạo ra đồng tiền điện tử riêng nhưng chỉ dùng trong nội bộ. Giới chức Mỹ cũng đang nghiên cứu vấn đề này.

BIS đưa ra phương án khả thi dành cho các ngân hàng trung ương là có thể phát hành đồng tiền điện tử ra công chúng và do ngân hàng quản lý, cũng như thực hiện việc chuyển đổi ra tiền mặt và ngược lại. Tuy nhiên, điều này tiềm ẩn rủi ro lớn hơn đối với hoạt động điều hành của ngân hàng và các tổ chức cho vay thương mại có thể đối mặt với việc thiếu tiền gửi.

Bên cạnh đó, BIS cho rằng, có nhiều vấn đề cần phải cân nhắc, trong đó có tính bảo mật của hệ thế tiền điện tử.

Ứng xử của Việt Nam với Bitcoin

Một số quốc gia trên thế giới đã đưa biện pháp quản lý tiền điện tử, coi như đây là một loại hàng kinh doanh. Còn ở Việt Nam, Chính phủ mới chỉ giao cho các bộ, ngành đề án để tạo khung pháp lý nhằm quản lý đồng tiền điện tử. Nhiều người cứ tự hiểu đó là sự công nhận cho sự tồn tại của đồng tiền điện tử, nhưng thực tế điều đó còn phụ thuộc vào khung pháp lý ra đời.

Tiền điện tử đã xâm nhập vào Việt Nam cách đây vài năm với nhiều chủng loại như: Bitcoin, Onecoin, Gemcoin… Trong vòng mấy tháng trở lại đây, thị trường tiền điện tử tại Việt Nam phát triển khá nhanh, lôi kéo ngày càng đông người tham gia, bởi giá trị tăng “chóng mặt”. Từ tháng 4 - 8/2017, đồng Bitcoin đã tăng giá gấp 4 lần, từ 950 USD (tháng 4/2017) lên khoảng 4.200 USD/Bitcoin (24/8). Sáng 1/11/2017, Bitcoin đã tăng giá lên hơn 6.400 USD/Bitcoin.

Chia sẻ trên Kinh tế Đô thị, TS. Bùi Quang Tín (Khoa Quản trị kinh doanh, Trường Đại học Ngân hàng TP.HCM) cho biết, hiện nay, các quốc gia phát triển trên thế giới vẫn còn tranh cãi về tính pháp lý của tiền điện tử. Vì thế, nhiều chuyên gia cho rằng, một quốc gia còn thiếu kinh nghiệm như Việt Nam thừa nhận tiền điện tử như một đồng tiền đích thực là chưa phù hợp.

Theo chuyên gia này, bước đầu nên hạn chế việc chấp nhận tất cả các loại tiền điện tử, kể cả khi xem xét chúng như hàng hoá. Thay vào đó, nên tập trung xây dựng quy chế, chế tài quản lý cho loại một loại phổ biến và có sức ảnh hưởng nhất như Bitcoin. Sau một thời gian thử nghiệm sẽ tiếp tục xem xét sự phát triển của nó như thế nào để có thể chấp nhận những đồng tiền khác.

Trước sự ảnh hưởng ngày càng lớn của tiền điện tử, Chính phủ vừa phê duyệt Đề án hoàn thiện khung pháp lý để quản lý, xử lý các loại tài sản ảo, tiền điện tử, tiền điện tử. Theo Đề án, Thủ tướng giao Bộ Tư pháp chủ trì và phối hợp cùng một số Bộ, ban ngành như Ngân hàng Nhà nước, Bộ Thông tin & Truyền thông, Bộ Công an, Bộ Công Thương, Bộ Tài chính... rà soát lại khung pháp lý hiện tại và đánh giá toàn diện về thực trạng nhằm đề xuất Chính phủ có hướng xử lý cũng như sửa đổi pháp luật về tiền điện tử cho phù hợp. Đề án nêu rõ báo cáo đánh giá thực trạng để sửa đổi khung pháp lý cần hoàn thành trước tháng 8/2018 và đến cuối năm 2018 phải xây dựng văn bản quy phạm pháp luật về tài sản ảo, tiền điện tử. Đồng thời, đến tháng 6/2019 cần xong hồ sơ đề nghị xây dựng khung pháp luật về thuế đối với tài sản ảo, tiền điện tử. Ngoài ra, những đề xuất để phòng, chống xử lý các vi phạm liên quan đến loại hình tiền tệ này cũng được Chính phủ giao hoàn thành trước tháng 9/2019.