Thị trường ô tô 2018: Kỳ vọng nhiều, thất vọng lắm!

Báo Điện tử Đài tiếng nói Việt Nam

Năm 2018 là một năm đầy biến động của thị trường ô tô Việt Nam khi hàng loạt chính sách mới có hiệu lực, đi cùng với đó là những thay đổi khiến không chỉ người tiêu dùng mà cả những doanh nghiệp kinh doanh cũng cảm thấy “chóng mặt”.


Cuộc “khủng hoảng” xe nhập khẩu

Từ 1/1/2018, theo cam kết Hiệp định Thương mại hàng hóa ASEAN – ATIGA, Thuế nhập khẩu ô tô từ ASEAN giảm về 0% được coi là một thay đổi lớn đối với mảng xe nhập khẩu. Và đây được cho là cánh cửa để các mẫu ô tô sản xuất từ Thái Lan, Indonesia… “đổ bộ” vào Việt Nam tạo thêm nhiều lựa chọn cho người tiêu dùng Việt. Đặc biệt, nhiều mẫu xe giá rẻ từ các thị trường này cũng được kỳ vọng khiến thị trường ô tô trong nước thêm sôi động hơn…

Tuy nhiên, trên thực tế, những tháng đầu năm 2018, thị trường ô tô Việt lại không đúng như những gì người tiêu dùng mong đợi. Nghị định 116/2017/NĐ-CP quy định về điều kiện sản xuất, lắp ráp nhập khẩu và kinh doanh dịch vụ bảo bảo dưỡng ô tô được Chính phủ ban hành tháng 10/2017 cùng với Thông tư 03 của Bộ giao thông Vận tải, vô hình chung tạo ra rào cản, siết chặt hoạt động nhập khẩu bắt đầu từ năm 2018.

6 tháng đầu năm 2018, thị trường ô tô nhập khẩu gần như “đóng băng”. Các hãng không thể đáp ứng được các quy định của Nghị định 116/2017/NĐ-CP để nhập xe. Trong đó, điều khó khăn nhất đối với các doanh nghiệp nhập khẩu xe đó là yêu cầu Giấy chứng nhận chất lượng kiểu loại (VTA). Hầu hết các doanh nghiệp đều không đáp ứng kịp do thời gian từ lúc ban hành Nghị định đến khi có hiệu lực chỉ hai tháng.

Sau nhiều nỗ lực và cố gắng, đến tháng 8/2018, hầu hết các doanh nghiệp đều hoàn tất thủ tục giấy tờ theo quy định để nhập khẩu ô tô về Việt Nam, các mẫu xe nhập khẩu bắt đầu trở lại cùng hàng loạt mẫu xe mới ra mắt thị trường. Số lượng xe nhập khẩu về Việt Nam từ tháng 8/2018 đã dần ổn định và tăng trưởng mạnh.

Nhưng, do liên quan đến đơn đặt hàng từ các nước trong khu vực nên các mẫu hot của nhiều hãng vẫn luôn trong tình trạng “cung không đủ cầu”. Đây cũng là lý do khiến nhiều khách hàng khó mua được xe đúng thời gian ký hợp đồng hay giá niêm yết, phải mua xe với mức giá chênh lệch hoặc mua kèm phụ kiện….

“Trong nửa đầu năm 2018 cả nước chỉ nhập khẩu 10.084 xe, có tổng trị giá đạt hơn 277 triệu USD.
Từ tháng 9 – 11/2018 lượng xe nhập khẩu bắt đầu tăng tốc và dần ổn định nhờ nguồn cung tốt. Cụ thể trong tháng 9/2018 lượng xe nhập khẩu về đạt 11.507xe, tháng 10/2018 đạt 12.468 xe và tháng 11/2018 đạt 13.778 xe – cao nhất từ đầu năm đến nay” – Tổng cục Hải Quan.

Xe giá rẻ vẫn chỉ là “giấc mơ”

Năm 2018, Thuế nhập khẩu ô tô nguyên chiếc từ ASEAN về Việt Nam bằng 0% (theo cam kết Hiệp định Thương mại hàng hóa ASEAN - ATIGA); Thuế Tiêu thụ đặc biệt (TTĐB) đối với xe có tỷ lệ nội địa hoá cao được kiến nghị giảm… Những thông tin này khiến nhiều người tiêu dùng Việt hy vọng mua được ô tô giá rẻ. Nhưng cho đến hiện tại, với những diễn biến của các chính sách trong năm 2018, kỳ vọng mua xe giá rẻ của người Việt vẫn chỉ là giấc mơ xa vời.

Nhiều mẫu xe nhập khẩu hưởng thuế 0% đã về Việt Nam nhưng giá không giảm mà thậm chí còn tăng. Bởi giá ô tô nhập khẩu phụ thuộc vào nhiều yếu tố như: Thuế tiêu thụ đặc biệt, giá nhập, tỷ giá, thị trường… Đặc biệt, thuế nhập khẩu chỉ giảm cho những ô tô được nhập nguyên chiếc từ ASEAN và đạt tỷ lệ nội địa hóa từ 40% trở lên, còn những xe nhập từ các thị trường lớn khác như: Hàn Quốc, Ấn Độ, Mỹ, Nhật, Đức… hầu như không thay đổi, thậm chí giá còn đắt hơn khi thuế tiêu thụ đặc biệt đối với các dòng xe dung tích động cơ lớn được điều chỉnh tăng mạnh.

Bên cạnh đó, nhiều hãng cũng cho biết, giá xe năm 2018 không giảm nhiều vì năm 2017 đã giảm mạnh để kích cầu nên khó giảm sâu hơn.

Ngoài ra, giá xe trong nước chịu nhiều biến động còn đến từ nguồn cung hạn chế của xe nhập khẩu lẫn lắp ráp. Không thể nhập xe về nước, xe lắp ráp trong nước không đủ nguồn cung khiến thị trường ô tô Việt những tháng đầu năm 2018 rơi vào tình trạng “khan hàng”, cung không đủ cầu, do đó các đại lý tha hồ làm giá. Người mua phải chi thêm hàng chục, thậm chí hàng trăm triệu đồng để nhận xe sớm.

Anh Nguyễn Minh Tuấn (Cầu Giấy, Hà Nội) chia sẻ, anh đã định mua xe từ năm 2017 nhưng đợi sang 2018 với hy vọng thuế giảm sẽ giúp giá xe giảm. Nhưng đến tận bây giờ gần hết năm mà giá xe thì vẫn như vậy. Kỳ vọng vẫn chỉ là kỳ vọng. Thậm chí, nhiều mẫu còn có giá tăng hơn năm 2017, mua xe thì phải chờ đợi, còn nếu muốn lấy sớm thì phải tốn thêm tiền mua phụ kiện hay chênh lệch cho đại lý.

“Vừa rồi tôi có đặt mua một chiếc Honda CR-V nhưng cũng phải đợi tới 2 tháng mới lấy được xe. Để có xe anh phải chấp nhận mua thêm gói phụ kiện 50 triệu đồng. Còn nếu không thì phải chấp nhận chờ đợi” – anh Tuấn cho biết.

Hiện tượng VinFast

Cái tên VinFast có lẽ là điều được nhiều người nhắc tới và chú ý nhất trên thị trường ô tô Việt. Cụ thể, trong năm 2018, VinFast liên tục công bố những dự án sản xuất xe điện, xe sedan và SUV vào năm 2019 và giới thiệu 2 hai mẫu ô tô đầu tiên dưới dạng xe ý tưởng (concept) tại Triển lãm Paris Motor Show 2018 (Pháp) vào tháng 10/2018… rồi tại Việt Nam vào 20/11/2018.

Tất cả những điều đó đã khiến cái tên VinFast trở thành một “hiện tượng” truyền thông, thu hút không chỉ ở tốc độ phát triển thần tốc mà còn ở khía cạnh tự hào dân tộc.

Tuy nhiên, ba mẫu ô tô cùng xe máy điện Klara của hãng cũng gây ra không ít tranh cãi bên cạnh những trang bị, công nghệ đi cùng và giá cả trên thị trường.

Anh Nguyễn Văn Mạnh (Hai Bà Trưng, Hà Nội) – từng xem mẫu VinFast được trưng bày tại Hà Nội cho biết, nhìn hình dáng và công nghệ mà VinFast công bố thì đây là một mẫu xe khá đẹp. Tuy nhiên, chất lượng và giá xe chưa có kiểm nghiệm thực tế.

“Nói chung mọi thứ đều cần phải có thời gian để chứng minh. Ở góc độ là một người tiêu dùng, tôi chắc chắn không vội vàng để mua một chiếc xe khi chưa biết nó hoạt động như thế nào ở thực tế, Tất cả thông tin về xe VinFast vẫn chỉ là trên giấy” – anh Mạnh chia sẻ.

Chính sách tiếp tục tạo “sóng” trên thị trường năm 2019?

Thị trường ô tô Việt Nam năm 2019 được dự kiến sẽ có nhiều biến động sau khi loạt dự thảo liên quan đang được xem xét, cân nhắc như tăng lệ phí trước bạ đối với xe bán tải, thuế tài sản,…

Cụ thể, Bộ Tài chính đã đề xuất về dự thảo tăng lệ phí trước bạ đối với dòng bán tải chở hàng dưới 1,5 tấn và 5 chỗ trở xuống. Theo đó, lệ phí trước bạ đối xe bán tải đăng ký lần đầu tiên sẽ tăng lên bằng 60% lệ phí trước bạ của dòng xe con, nằm trong khung 10-15%. Đối với xe bán tải đăng ký từ lần 2 trở đi, mức phí sẽ giảm xuống 2%. Nếu dự thảo này được Chính phủ thông qua, người tiêu dùng Việt sẽ phải đóng lệ phí trước bạ lần đầu cao gấp 3-4 lần so với hiện tại, đồng nghĩa với giá xe bán tải sẽ tăng lên.

Ngoài đề xuất tăng lệ phí trước bạ, Bộ Tài chính còn đề xuất tăng Thuế tiêu thụ đặc biệt đối với dòng xe bán tải. Theo đó, tại dự thảo sửa đổi Luật thuế tiêu thụ đặc biệt, Bộ Tài chính đề xuất áp dụng mức thuế tiêu thụ đặc biệt cho xe bán tải bằng 60% xe ô tô dưới 9 chỗ, cùng dung tích xi lanh.

Không chỉ vậy, Bộ Tài chính đang xem xét lấy ý kiến các Bộ, ngành, địa phương về dự thảo Luật thuế tài sản và sẽ trình lên Bộ tư pháp, Chính phủ. Theo đó, Luật thuế tài sản có đề cập đến việc đánh thuế ô tô trên 1,5 tỷ đồng.

Cụ thể, phương án 1 sẽ thu thuế với tài sản từ 1,5 tỷ đồng và không thu thuế các phương tiện dưới 1,5 tỷ đồng hoặc chỉ dùng để kinh doanh, vận chuyển hàng hóa và hành khách. Phương án 2 là không đánh thuế các phương tiện trên. Về mức thuế, Bộ Tài chính đề nghị 2 phương án như sau phương án 1 áp dụng mức thuế tài sản chung là 0,3%, phương án 2 là 0,4%.

Cùng với đó, Ngày 17/10, Ủy ban châu Âu (EC) thông qua việc đệ trình Hiệp định Tự do Thương mại và Hiệp định Bảo hộ Đầu tư với Việt Nam (EVFTA), chuẩn bị cho việc ký kết và hoàn tất tiến trình.

Việc EVFTA được EU xét duyệt sẽ làm thay đổi giá xe ô tô nhập khẩu từ châu Âu vào Việt Nam và ngược lại. Cụ thể, Hiệp định Thương mại EVFTA sẽ giúp cho thuế nhập khẩu xe ô tô từ châu Âu giảm về 0%. Lộ trình cắt giảm thuế đối với ô tô là trong 7 năm, xe tải hạng nhẹ sẽ là 10 năm tính từ ngày EVFTA có hiệu lực.

Hiện tại, thuế nhập khẩu ô tô từ châu Âu về Việt Nam đang là 74% đối với xe con dung tích xy lanh trên 3.000 cc, 78% với xe con dung tích xy lanh dưới 3.000 cc và 65% với xe tải dưới 5 tấn (xe bán tải). Ngược lại, xe từ Việt Nam nhập khẩu vào EU đang ở mức 10% với xe con và 10-16% với xe buýt.

Hiện tại, thuế nhập khẩu ô tô từ châu Âu về Việt Nam đang là 74% đối với xe con dung tích xy lanh trên 3.000 cc, 78% với xe con dung tích xy lanh dưới 3.000 cc và 65% với xe tải dưới 5 tấn (xe bán tải). Ngược lại, xe từ Việt Nam nhập khẩu vào EU đang ở mức 10% với xe con và 10-16% với xe buýt.