Trung Quốc đối mặt nguy cơ bị khủng bố cao trên lãnh thổ Pakistan

Báo Điện tử Đài tiếng nói Việt Nam

Trung Quốc đối mặt nguy cơ bị khủng bố cao trên lãnh thổ Pakistan

Trước tình hình này, để duy trì quan hệ song phương mạnh mẽ với Trung Quốc, Pakistan chịu sức ép phải áp dụng các chiến lược chống khủng bố hiệu quả.


Trung Quốc đã đầu tư hơn 62 tỷ USD vào Hành lang Kinh tế Trung Quốc-Pakistan (CPEC), phát triển một mạng lưới đường bộ, đường ống, và đường sắt nhằm kết nốt tỉnh Balochistan ở Pakistan với Tân Cương ở Trung Quốc.

Hiện nay có hơn 20.000 công dân Trung Quốc đang làm việc trên khắp lãnh thổ Pakistan, với hơn 70.000 visa du lịch ngắn hạn được cấp mỗi năm.

Tuy nhiên, năm 2019 các dự án kinh tế, công dân và lợi ích của Trung Quốc ở Pakistan sẽ đứng trước nguy cơ cao bị tấn công khủng bố do mối quan hệ chặt chẽ giữa 2 nước và sự hiện diện cụ thể của người và hàng hóa Trung Quốc trên mảnh đất Pakistan.

Trang web “Hành lang Kinh tế Trung Quốc-Pakistan” của Pakistan. Ảnh: cpec.gov.pk.

Đã vậy tâm lý của một bộ phận dân chúng Pakistan xem Trung Quốc như một lực lượng “thực dân kiểu mới” cũng như cảnh ngộ của người Hồi giáo Duy Ngô Nhĩ ở Tân Cương có thể sẽ làm xấu đi hơn nữa nguy cơ của Trung Quốc bị tấn công khủng bố ở đất nước này.

Mối đe dọa khủng bố sẽ không chỉ xuất phát từ các nhóm ly khai Balock, mà còn từ các thực thể khủng bố Hồi giáo, như là nhóm Tehrik-i-Taliban Pakistan (TTP) và các nhóm có mối liên hệ với tổ chức khủng bố cực đoan Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS) ở quốc gia Nam Á này.

Phe ly khai Pakistan

Các nhóm nổi dậy Balock cho đến nay đã thể hiện thái độ thù địch với sự có mặt của người Trung Quốc ở Pakistan. Riêng tỉnh Balochistan đã sẵn có tâm lý ly khai và bài Pakistan, chưa nói đến Trung Quốc. Các nhóm dân tộc này xem sự hiện diện của Trung Quốc như là một dạng khai thác, bóc lột nguồn lực địa phương.

Nói chung, 6 nhóm ly khai Baloch đã tuyên bố họ không hài lòng với sự có mặt của người Trung Quốc. Tâm lý này càng tệ hại thêm với việc chính quyền Pakistan chưa thành công trong việc an dân ở nơi đây.

Súng AK đặt trên lá cờ của lực lượng vũ trang ly khai mang tên “Quân đội Giải phóng Baloch”. Ảnh: Flickr.

Vào tháng 8/2018, Allah Nazar Baloch – Tư lệnh của Mặt trận Giải phóng Baloch (BLF) gửi một lá thư tới Đại sứ Trung Quốc ở Pakistan, khẳng định rằng các công dân Trung Quốc, bao gồm cả ngư dân, lao động và du khách là các mục tiêu tấn công của họ.

Ngoài các tuyên bố của BLF, Quân đội Giải phóng Baloch (BLA) vẫn là một trong các mối đe dọa lớn nhất đối với Trung Quốc. Lực lượng này có từ 2.000-3.000 quân và hoạt động ở địa bàn có vị trí địa lý thuận lợi (hoạt động xuất phát từ Afghanistan và dọc theo khu vực núi của Iran).

Cũng trong tháng 8/2018, BLA đã tiến hành đánh bom tự sát nhằm vào một xe bus chở các kỹ sư Trung Quốc ở khu vực Dalbandin khiến những người trên xe bị thương.

Hiện trường vụ phiến quân tấn công lãnh sự quán Trung Quốc ở Karachi vào tháng 11/2018. Ảnh: Daily Times.

Gần đây vào tháng 11/2018, 3 tay súng BLA đã giết chết ít nhất 4 người trong một vụ tấn công lãnh sự quán Trung Quốc ở Karachi, thành phố lớn nhất Pakistan. Mặc dù không có nhà ngoại giao hoặc nhân viên người Trung Quốc nào thiệt mạng trong vụ này, sự kiện đó vẫn đánh dấu chiến thuật tấn công tự sát được áp dụng lần thứ 2 vào các mục tiêu Trung Quốc. Khi cố gắng xâm nhập lãnh sự quán, các tay súng đeo đai bom tự sát nhưng đã không kích nổ thành công các đai bom này. Việc thay đổi chiến thuật của một nhóm từng chủ yếu dựa vào tấn công bằng súng cối và mai phục cho thấy quyết tâm và sự “biến chủng” của nhóm khủng bố này.

Các nhóm khủng bố Hồi giáo thù địch với Trung Quốc

Hồi tháng 9/2018, nhóm Tehrik-i-Taliban Pakistan (TTP) công bố bộ quy tắc ứng xử của chúng bằng tiếng Urdu, trong đó chúng nêu rằng tất cả các nước phi Hồi giáo liên minh với Pakistan đều là các mục tiêu khả dĩ cho chúng.

Mặc dù bộ quy tắc trên không nêu đích danh Trung Quốc, nước này có nguy cơ bị TTP tấn công do 2 lý do chính sau:

Thứ nhất, trong quá khứ, TTP đã gọi Mỹ là kẻ thù do liên minh với Pakistan trong cuộc chiến toàn cầu chống khủng bố cũng như do các vụ tấn công bằng phi cơ không người lái nhằm vào các chiến binh của TTP ở các vùng bộ lạc kể từ khi nhóm này hình thành vào năm 2007. Về mặt ý thức hệ, TTP tin rằng Mỹ đại diện cho các giá trị phương Tây nhấn mạnh đến tinh thần thế tục. Nhưng kể từ năm 2017, quan hệ của Pakistan với Mỹ đã ngày càng căng thẳng, khiến Mỹ cắt giảm viện trợ quân sự đi 300 triệu USD. Thay thế Mỹ, Trung Quốc đã trở thành đồng minh chính với sự hiện diện mạnh mẽ ở Pakistan, khiến Trung Quốc trở thành một mục tiêu nổi bật cho các nhóm khủng bố ở Pakistan.

Thứ hai, TTP đã phản đối cái mà chúng gọi là cách đối xử với người Duy Ngô Nhĩ ở tỉnh Tân Cương, Trung Quốc. Năm 2012, TTP đã nhận trách nhiệm về việc giết chết một du khách Trung Quốc, gọi cuộc tấn công này là trả thù chính quyền Trung Quốc về cách họ đối đãi với những người anh em Hồi giáo ở Tân Cương.

Phiến quân khủng bố Hồi giáo Taliban ở Pakistan. Ảnh: Boston Globe.

Chi nhánh địa phương của IS ở khu vực Afghanistan-Pakistan - tỉnh Khorasan của IS (ISKP), cũng nhắm vào hiện diện của Trung Quốc ở Pakistan. Vào tháng 6/2017, cơ quan truyền thông Amaq tuyên bố rằng nhóm này đã hành quyết 2 công dân Trung Quốc bị bắt cóc ở tỉnh Balochistan vào tháng 5 năm đó.

ISKP dựa vào các chân rết tại địa phương là Jamaat-ul-Ahrar và Lashkar-e-Jhangvi al-Alami để tiến hành các vụ tấn công khủng bố ở Pakistan.

Việc gia tăng hiện diện của Trung Quốc ở tỉnh Balochistan và nơi khác đã mang lại cho các mạng lưới khủng bố này cơ hội để gây tiếng vang và thu hút sự đưa tin của truyền thông thông qua việc tấn công vào các công dân nước ngoài và dân kinh doanh.

Nội dung khi không có video

Video của Audience Network nói về lực lượng khủng bố Hồi giáo bạo tàn Tehrik-i-Taliban Pakistan (TTP).

Bên cạnh đó, khủng bố IS còn sử dụng các chi nhánh của mình để cắm vòi can thiệp vào các cuộc xung đột trên thế giới, trong đó ISKP tập trung vào vấn đề bạo lực đối với người Hồi giáo ở Jammu và Kashmir.

Những chuyện này sẽ rất quan trọng đối với IS do chúng đã thất bại thảm hại và mất nhiều lãnh thổ ở Iraq và Syria. Có thể IS đang chuyển hướng về khu vực Afghanistan như một thánh địa mới.

Hợp tác chống khủng bố giữa Trung Quốc và Pakistan

Trung Quốc có nhiều lợi ích địa chính trị quan trọng ở Pakistan và sẽ quyết tâm không để dự án Hành lang Kinh tế Trung Quốc-Pakistan (CPEC) thất bại, cũng như không để các lợi ích của họ bị các nhóm khủng bố và ly khai làm tổn hại.

Trung Quốc đã tăng cường hợp tác chống khủng bố với Pakistan kể từ năm 2015. Mới đây vào tháng 12/2018, Trung Quốc đã tham gia cuộc tập trận liên hợp với Pakistan ở tỉnh Punjab. Giai đoạn cuối cùng của đợt diễn tập này, có sự tham gia của lực lượng đặc nhiệm thuộc quân đội 2 nước, khởi động vào thời điểm một thời gian ngắn sau vụ tấn công lãnh sự quán Trung Quốc vào tháng 11/2018.

Trong quá khứ, Trung Quốc đã coi TTP là mối đe dọa chính đối với hòa bình và ổn định ở Pakistan, sau khi nhóm này đe dọa cắt đứt quyền tiếp cận đối với tuyến đường bộ lớn Karakoram nối Pakistan và Trung Quốc.

Hoạt động của các chiến binh nổi loạn ở tỉnh Balochistan có mối liên hệ chặt chẽ với cuộc chiến ủy nhiệm của Ấn Độ và Pakistan. Pakistan đã tuyên bố rằng tình báo Ấn Độ có nhúng tay vào Balochistan và đã cung cấp tiền cho các phiến quân tại tỉnh này. Vào tháng 3/2016, một công dân Ấn Độ tên là Kulbhushan Jadhav đã bị bắt và bị Pakistan tố cáo là làm gián điệp. Tất nhiên Ấn Độ đã bác bỏ các cáo buộc này. Tuy nhiên bất cứ sự gia tăng bạo lực nào ở tỉnh Balochistan đều có khả năng làm căng thẳng thêm mối quan hệ Ấn Độ-Pakistan.

Nhìn chung mối đe dọa với Trung Quốc sẽ gây thêm áp lực buộc Pakistan phải thực hiện các chiến lược chống khủng bố hiệu quả hơn trong năm 2019 này để có thể duy trì được quan hệ song phương tốt đẹp với Trung Quốc./.

(Bài magazine này dựa trên thông tin từ tạp chí The Diplomat)