CMCN 4.0: Thay vì chỉ nghĩ, DN hãy cố gắng để không bị nhấn chìm

Báo Điện tử Đài tiếng nói Việt Nam

Năm 2019 ngành KHCN cần triển khai nhiều biện pháp cụ thể nhằm thúc đẩy doanh nghiệp đầu tư cho khoa học công nghệ.


Ứng dụng công nghệ trong sản xuất và quản trị

Dù là một trong những công ty chủ lực ở Việt Nam về lĩnh vực cung cấp phụ kiện liên kết, công ty Vít Việt vẫn gặp không ít khó khăn trong việc ứng dụng công nghệ vào sản xuất.

Ông Văn Nguyên Vũ, Tổng Giám đốc Công ty Vít Việt cho biết, để tránh tụt hậu, không chỉ mình công ty ông mà mọi doanh nghiệp đều cần phải ứng dụng công nghệ vào sản xuất, kinh doanh. Tuy nhiên, do là một doanh nghiệp có quy mô vừa và nhỏ nên gặp nhiều khó khăn trong việc ứng dụng công nghệ.

"Công ty tôi cũng như nhiều doanh nghiệp vừa vừa nhỏ khác luôn mong muốn được nhà nước, thành phố và các hiệp hội doanh nghiệp... hỗ trợ nhiều hơn nữa trong việc áp dụng công nghệ thời 4.0. Tôi nghĩ nếu được hỗ trợ nhiều hơn, các doanh nghiệp sẽ có thêm điều kiện để hoạt động tốt hơn nhằm góp phần thúc đẩy sự phát triển của đất nước", ông Vũ cho hay.

Đứng ở vị trí quản lý một doanh nghiệp vừa và nhỏ trước cách mạng công nghiệp 4.0, ông Lê Bắc Việt, Giám đốc Công ty trách nhiệm hữu hạn cơ khí Việt Á chia sẻ, sự ưu việt của các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo (AI), blockchain, robot... ai cũng biết, tuy nhiên tại thị trường Việt Nam lại rất thiếu các sản phẩm cụ thể để ứng dụng, nhất là cho doanh nghiệp nhỏ và vừa với khả năng vốn hạn chế.

"Tôi rất muốn ứng dụng công nghệ không chỉ trong sản xuất mà cả trong quản trị. Ví như kế toán nếu có sản phẩm quản trị có AI sẽ giúp đảm bảo được minh bạch, chính xác... hay nhân viên bán hàng chatbot nhưng được nâng cấp tốt hơn... có thể giúp doanh nghiệp giảm bớt nhân viên. Từ đó tiết kiệm được nguồn lực quản trị để gia tăng cho sản xuất", ông Việt cho biết.

Doanh nghiệp ngại thủ tục rườm rà

Theo Cục Phát triển thị trường và doanh nghiệp khoa học công nghệ (KHCN), thị trường KH&CN bước đầu đã phát huy vai trò cầu nối, gắn kết hoạt động KH&CN với sản xuất, kinh doanh. Các hoạt động kết nối cung cầu công nghệ (Techdemo), chợ công nghệ và thiết bị (Techmart), chợ công nghệ và thiết bị trực tuyến (Techmart online), ngày hội khởi nghiệp đổi mới sáng tạo quốc gia (Techfest) tiếp tục được triển khai hiệu quả.

Chính sách khuyến khích khởi nghiệp sáng tạo được hoàn thiện tại các nghị định hướng dẫn thi hành Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, Luật Chuyển giao công nghệ năm 2017. Năm 2018, chất lượng và số lượng thương vụ đầu tư có xu hướng tăng mạnh trong năm 2018 với tổng số vốn đầu tư là 889 triệu USD, tăng gấp 3 lần so với năm 2017 (291 triệu USD).

Tuy nhiên, ông Phạm Hồng Quất, Cục trưởng Phát triển thị trường và doanh nghiệp KHCN thừa nhận, chủ trương hỗ trợ doanh nghiệp trong việc ứng dụng và đổi mới công nghệ đã có, nhưng doanh nghiệp còn ngại thủ tục phức tạp, rườm rà.

Chỉ có số rất ít doanh nghiệp, tập đoàn lớn có khả năng ứng dụng khoa học công nghệ tiên tiến.

"Ngoài ra, chính sách ưu đãi dành riêng cho doanh nghiệp KHCN còn hạn chế. Ít doanh nghiệp tiếp cận được vốn vay ưu đãi của ngân hàng. Ưu đãi về đất cũng khó tiếp cận. Các dự án nông nghiệp công nghệ cao cần quỹ đất lớn để triển khai nhưng hiện nhiều nơi không bố trí được", ông Quất cho hay.

Ông Nguyễn Đình Cung, Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) đánh giá, một vài năm gần đây, nhất là trong năm 2018, Việt Nam đang có những hiện tượng kinh tế mới tích cực. Nhiều doanh nghiệp tư nhân lớn đã mở rộng hoạt động đa dạng, từ nông nghiệp, công nghiệp... bước đầu nhận thức được vai trò của công nghệ trong quá trình tồn tại và phát triển của doanh nghiệp.

Điểm tích cực là xu hướng lựa chọn các ứng dụng công nghệ cao, kết nối chuỗi giá trị sản xuất, đặc biệt là kết nối giữa các doanh nghiệp đầu chuỗi và các doanh nghiệp nhỏ và vừa. Doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo đang hoạt động khá năng động với nhiều thử nghiệm ý tưởng mới. Một số doanh nghiệp lớn đang đầu tư những trung tâm nghiên cứu và phát triển công nghệ, tạo dựng các quỹ đầu tư dành cho khởi nghiệp sáng tạo.

"Có thể hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của các doanh nghiệp chưa hoàn chỉnh, nhưng sẽ rất tốt nếu các doanh nghiệp thể hiện trách nhiệm xã hội của mình, mở cửa để các nhà sáng tạo trẻ có thể tiếp cận phòng thí nghiệm, trung tâm nghiên cứu, được bảo trợ về vốn... để hoàn thiện ý tưởng sáng tạo, thúc đẩy môi trường sáng kiến", ông Nguyễn Đình Cung cho hay.

Theo chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan, muốn doanh nghiệp ứng dụng, đổi mới công nghệ và điều kiện để doanh nghiệp thực hiện, bỏ tiền ra đầu tư là chuyện khác nhau.

"Nếu không có môi trường kinh doanh cạnh tranh minh bạch, công bằng, môi trường thể chế rõ ràng, an toàn, chi phí thấp, doanh nghiệp sẽ không có động lực đầu tư vào công nghệ, chưa nói đến đầu tư vào nghiên cứu và phát triển công nghệ mới", bà Phạm Chi Lan cho biết.

Chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan nhấn mạnh, "Trong thời buổi chiến thắng thuộc về những người đi nhanh, vòng đời của nhiều công nghệ, sản phẩm công nghệ rất ngắn, nếu doanh nghiệp phải mất vài tháng, thậm chí vài năm để làm các thủ tục thì không thể tồn tại được".

Cần khuyến khích doanh nghiệp công nghệ tư nhân

Giới chuyên gia cho rằng, để thúc đẩy doanh nghiệp ứng dụng và đổi mới công nghệ, cần đánh giá thực trạng phát triển, rào cản và có chính sách phù hợp khuyến khích, bảo hộ các doanh nghiệp công nghệ tư nhân Việt Nam.

Việc mời gọi doanh nghiệp khởi nghiệp người Việt ở nước ngoài về nước mở doanh nghiệp start-up được thực hiện song song với việc xây dựng các trung tâm đổi mới sáng tạo, lắng nghe và sửa đổi luật theo yêu cầu, đề nghị hay tham vấn của họ.

Theo PGS-TS Vũ Minh Khương, Trường Chính sách công Lý Quang Diệu, thành viên Tổ Tư vấn kinh tế của Thủ tướng Chính phủ, trong các nỗ lực chính sách, Việt Nam cũng cần chú trọng thúc đẩy doanh nghiệp nhỏ và vừa nắm bắt và đi đầu trong cuộc CMCN 4.0.

Để phát triển ở một trình độ cao hơn, điều đầu tiên là cần phải thay đổi bản thân, thay đổi nhận thức. Với CMCN 4.0, thay vì nghĩ rằng, bắt buộc phải cố gắng để không bị nhấn chìm, hãy nghĩ rằng đó là cơ hội để chúng ta mạnh hơn, giàu hơn.

Thị trường KH&CN bước đầu đã phát huy vai trò cầu nối, gắn kết hoạt động KH&CN với sản xuất, kinh doanh, nhưng kết quả chưa như kỳ vọng.

Tại buổi tổng kết ngành KH&CN mới đây, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam cũng khẳng định: "Tôi vẫn nói nhận thức là đầu tiên. Chúng ta vẫn nói là quốc sách, là lực lượng sản xuất trực tiếp, nhưng thực sự còn nhiều chính sách chưa thực sự coi KH&CN là quốc sách, chưa thực sự coi là động lực, là chìa khóa quan trọng bậc nhất để chúng ta thoát khỏi bẫy thu nhập trung bình, để chúng ta phát triển nhanh và bền vững hơn".

Để Việt Nam nâng cao các chỉ số và bắt kịp cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đang phát triển như vũ bão, Phó Thủ tướng cũng cho rằng, cần phải tiếp tục thay đổi các cơ chế chính sách cho khoa học công nghệ. Trong tất cả những chính sách đó phải coi doanh nghiệp là trung tâm của đổi mới sáng tạo. Những chính sách phải thúc đẩy hơn nữa doanh nghiệp chú trọng đầu tư cho khoa học công nghệ, có nhiều viện nghiên cứu tư nhân hơn… Phó Thủ tướng cũng nhấn mạnh, năm 2019 phải là “năm tăng tốc và bứt phá” của ngành KHCN./.