“Thủ phủ” nuôi lợn miền Bắc điêu đứng vì dịch tả lợn châu Phi

Báo Điện tử Đài tiếng nói Việt Nam


Vừa qua bão giá, giờ lại dịch…

Về huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam mấy ngày nay, ngay từ đầu các con đường vào xã Bối Cầu, Ngọc Lũ, Bồ Đề…, những chốt kiểm dịch cơ động được lập lên. Dọc đường thôn, xóm, vôi bột được rắc để tiêu độc khử trùng. Trục đường vốn tấp nập người, xe buôn bán kinh doanh lợn thịt, lợn giống nay bỗng chốc vắng lặng.

Chúng tôi vào nhà ông Nguyễn Văn Dậu (ở Đội 1, xã Ngọc Lũ - huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam), từ ngoài cổng vào, rồi đến trong sân, vườn, khu vực chuồng lợn vôi bột được rắc trắng xoá. Dãy chuồng nuôi lợn, các tấm bạt phủ kín, che chắn mọi hướng. Trong bếp, ông Dậu đang buồn bã quấy nồi cám lợn.

Hai năm 2016 - 2017, gia đình ông Dậu và các hộ nuôi lợn trong khu vực đã trải qua “bão giá” (cách gọi của người dân địa phương về đợt thịt lợn mất giá kỷ lục) nhà ông đã mất đi hàng trăm triệu đồng. Các khoản nợ và tiền lãi đè nặng nhưng đã nuôi lợn hơn 20 chục năm nay, bỏ đi ông Dậu cũng không biết làm gì để sống, đành cầm cự với nghề, đàn lợn giảm đi hơn nửa, chỉ còn gần 100 con. Năm 2018 giá lợn nhích lên, những tưởng đã qua cơn khốn khó, thế nhưng dịch lợn tai xanh, rồi đến dịch tả lợn châu Phi dồn dập đến. Khoản nợ từ hồi lợn mất giá lần trước mới trả được gần một nửa, nay lại đang phải gánh tiếp khi mỗi tạ lợn xuất chuồng lỗ từ 500.000 - 700.000 đồng.

Tình cảnh của gia đình ông Dậu cũng là tình trạng chung của các hộ nuôi lợn ở xã Ngọc Lũ, huyện Bình Lục (Hà Nam), những người đã gắn bó với nghề nuôi lợn nhiều năm. Người dân Ngọc Lũ làm ăn khấm khá, xây nhà mua xe ô tô từ nuôi lợn nhưng cũng đổ nợ khi giá thịt lợn đi xuống vì các yếu tố thị trường và dịch bệnh. Cuối năm 2018, dịch lợn tai xanh chưa qua, thì sang đầu năm 2019 dịch tả lợn châu Phi đã đến. Tại huyện Kim Bảng, tỉnh Hà Nam đã phát hiện ổ dịch tả lợn châu Phi. Điều này khiến người nuôi lợn ở lo lắng từng ngày từng giờ.

Ông Trần Đình Thiện, Chủ tịch UBND xã Ngọc Lũ cho biết, vào thời điểm cao nhất, tổng đàn lợn của xã Ngọc Lũ gần 100.000 con (đầu năm 2016) với hơn 1.600 hộ nuôi nhưng hiện tại xuống còn 24.000 - 25.000 con với khoảng 300 hộ nuôi. “Bão giá” đã khiến người nuôi lợn lỗ nặng, vay nợ, mất nhà vì thế chấp ngân hàng. Với những hộ kinh doanh nhỏ thì mất 300 - 400 triệu đồng, với những điểm nuôi quy mô lớn khoảng 1.000 con lợn thì lỗ 4 - 5 tỷ đồng khi lợn mất giá.

“Hơn 1.000 hộ ở xã Ngọc Lũ cũng bỏ sang làm nghề khác, đi làm thuê, làm công nhân, chuồng trại bỏ không. Xã Ngọc Lũ trước đây cũng xác định chăn nuôi là mũi nhọn phát triển kinh tế của địa phương thế nhưng giờ cũng phải thay đổi định hướng lại. Chăn nuôi cùng với trồng trọt đi “hai chân” để cân bằng, hướng đến chăn nuôi tập trung vừa đảm bảo được an toàn trước dịch bệnh vừa giảm thiểu ô nhiễm môi trường” - ông Trần Đình Thiện nói.

So với thời điểm tháng 1/2019, thị lợn hơi đã giảm xuống 10 giá từ 46.000 - 47.000 đồng/kg xuống còn 35.000 - 37.000 đồng/kg. Với 1 tạ lợn hơi xuất chuồng người nuôi lỗ từ 500.000 - 700.000 đồng. Nhiều gia đình ở xã Ngọc Lũ các dãy chuồng bỏ không vì thời điểm này nuôi lợn là lỗ, hình ảnh này trái ngược với lúc người dân đổ xô đi thuê đất làm chuồng nuôi lợn vào đầu năm 2016.

Nội dung khi không có video

Chở lợn đến chợ, rồi lại chở về...

Chợ đầu mối gia súc gia cầm thuộc xã Bối Cầu, huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam, là chợ buôn bán lợn lớn nhất miền Bắc. "Chợ lợn" từ lâu đã trở thành một cái tên quen thuộc, thu hút đông đảo các thương lái từ khắp các vùng miền. Chợ có quy mô hơn 12.000 m2 với 3 dãy chuồng nhốt lợn, mỗi dãy gồm 41 chuồng nhốt…

Nhưng do dịch bệnh những ngày gần đây, “chợ lợn” trở nên ảm đạm, vắng vẻ. Không còn hình ảnh hàng trăm chuyến xe tải lớn nhỏ chở theo hàng chục con lợn, nối đuôi nhau tiến vào chợ. Trước cổng chợ, những bác sỹ thú y đang ngồi ể oải ở khu vực chốt kiểm dịch, họ sẵn sàng phun thuốc tiêu độc khử trùng cho các xe ra vào chợ để đảm bảo vệ sinh an toàn nhưng lượng xe ra vào chợ quá ít. Một người kinh doanh ở “chợ lợn” cho biết, có những xe chở lợn đến chợ rồi lại chở về vì ế, giá lợn ngày một xuống.

Theo ông Đỗ Thế Trọng - Phó Trưởng phòng Nông nghiệp huyện Bình Lục, sau đợt mất giá năm 2016 -2017, hiện tại tổng đàn lợn toàn huyện giảm còn 135.000 con (trước đây là 230.000 con). Chợ đầu mối gia súc, gia cầm trước đây mỗi ngày phải mua bán khoảng 1.500 con lợn thì nay lượng giao dịch chỉ từ 500 - 700 con/ngày.

“Người nuôi lợn và lượng tiêu thụ ở chợ lợn đều gặp khó khăn khi giá lợn liên tục giảm. Trong dịp này, chúng tôi cũng liên tục cảnh báo yêu cầu những hộ nuôi lợn đảm bảo công tác khử trùng tiêu độc, hạn chế tiếp xúc ở các vực chuồng trại. Đối với các tư thương tuyên truyền không gom lợn ở các vùng có dịch, mua lợn không rõ nguồn gốc và mua lợn với giá rẻ” - ông Đỗ Thế Trọng nói.

Tiểu thương than ế hàng,
người mua e ngại

Dịch tả lợn châu Phi liên tiếp được phát hiện tại một số tỉnh miền Bắc đã gây ảnh hưởng đến thị trường thịt lợn tại nhiều tỉnh, thành trên cả nước. Sức mua thịt lợn của người dân cũng như giá thịt tại một số chợ dân sinh tại khu vực Hà Nội như chợ Lê Quý Đôn, chợ Hôm, chợ Long Biên… đang giảm so với những ngày trước.

Mặc dù các chuyên gia cho biết dịch tả lợn châu Phi sẽ không ảnh hưởng đến con người nhưng tâm lí người dân vẫn dè chừng với mặt hàng này. Bà Nguyễn Thị Mai, tiểu thương tại chợ Lê Quý Đôn chia sẻ: "Sau khi có thông tin dịch tả lợn châu Phi bùng phát tại các tỉnh miền Bắc, giá thịt lợn đã giảm xuống cả chục giá, lượng thịt bán ra cũng ít, rất ế ẩm do người dân dè chừng không dám ăn thịt lợn".

Giá lợn móc hàm tại chợ có giá dao động từ 50.000 - 70.000 đồng/kg. Cụ thể, thịt đùi có giá 70.000 đồng/kg, thịt vai 60.000 đồng/kg, thịt thăn 80.000 đồng/kg. Bình thường, mỗi buổi chợ chị Mai bán được khoảng 50 kg thịt lợn các loại, nhưng những ngày gần đây, số lượng thịt lợn bán ra chỉ từ 25 – 30kg.

Lo ngại thịt lợn bị nhiễm dịch, nhiều người dân không mua thịt lợn để chuyển sang các mặt hàng thực phẩm tươi sống khác như gà, bò, cá, tôm… Chị Trần Thu Hương, ở Hai Bà Trưng (Hà Nội) cho biết: “Từ khi nghe đài, báo nói dịch tả lợn có ở Hà Nội là tôi không mua thịt lợn nữa mà chuyển sang ăn thịt bò, thịt gà. Không biết có ảnh hưởng gì đến sức khoẻ không nhưng nghe đến thịt lợn bệnh là không muốn mua rồi”.

Còn với gia đình bà Đỗ Thị Bảy ở xã Tân Châu, Khoái Châu (Hưng Yên) thì từ trước Tết 1 tháng gia đình bà đã không ăn thịt lợn khi các gia đình nuôi ở địa phương lợn chết vì dịch lợn tai xanh, giờ tiếp tục là dịch tả lợn thì gia đình có lẽ vẫn còn ăn thịt gà, thịt bò dài dài dù thịt lợn có rẻ cũng không dám mua.

Giá lợn nguy cơ tiếp tục giảm

Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Nguyễn Xuân Cường, nhận định: Dịch tả lợn châu Phi là bệnh dịch rất nguy hiểm cho ngành chăn nuôi lợn. Bởi lẽ, virus gây bệnh lan truyền rất nhanh bằng nhiều con đường, nhiều hình thức và đã xâm nhập vào đàn lợn là tỷ lệ chết rất cao, thậm chí 100%. Trên thế giới chưa tìm ra vacxin phòng, chống. Từ tháng 2/2019, ổ dịch đầu tiên đã xuất hiện ở Hưng Yên và đến nay đã lan ra 7 tỉnh, thành phố (Hưng Yên, Thái Bình, Hải Phòng, Thanh Hóa, Hà Nội, Hà Nam và Hải Dương). Nếu không khống chế được thì tổn hại về kinh tế sẽ rất lớn. Tuy nhiên, 14 triệu hộ chăn nuôi quy mô nông hộ, bởi vậy việc phòng chống dịch gặp nhiều khó khăn.

Trước diễn biến phức tạp của dịch tả lợn châu Phi, ngành chăn nuôi nói chung và thị trường thịt lợn sẽ tiếp tục chịu ảnh hưởng, tổn thất. Giá thịt lợn hơi dự báo tiếp tục đi xuống khi tâm lý người tiêu dùng vẫn e ngại.

“ Giá thịt lợn hơi có thể xuống mức thấp nhất là 26.000 - 27.000 đồng/kg.”

Ông Phạm Công Thiều
Phó Viện trưởng Viện Chăn nuôi

Theo ông Phạm Công Thiếu, Phó Viện trưởng Viện Chăn nuôi (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) tâm lý e ngại sẽ qua đi khi tuyên truyền cho người dân hiểu, dịch tả lợn châu Phi không lây qua người chỉ lây trên lợn, khi đó giá lợn có thể nhích lên. Các đợt dịch lợn tai xanh, tả lợn châu Phi sẽ tác động mạnh nhất đến nông hộ, khi kỹ thuật chăn nuôi, vệ sinh chuồng trại, vốn đầu tư đều hạn chế. Đây cũng là một trong những điểm yếu của ngành chăn nuôi bộc lộ lâu nay mà chưa khắc phục được.

“Khi phát sinh dịch bệnh sẽ có một số hộ chăn nuôi nhỏ lẻ không đầu tư nuôi lợn, một số phải tiêu huỷ do dịch bệnh, nên nguồn cung có thể sẽ giảm xuống nhưng không nhiều. Tuy nhiên, khi dịch bệnh qua đi, giá thịt lợn sẽ lên bởi nhu cầu tiêu thụ thịt lợn sẽ không giảm. Việc giảm giá do dịch bệnh thì chỉ là tạm thời, giảm giá do thừa nguồn cung mới là đáng ngại khi đó cần phải cơ cấu lại tổng đàn trong một thời gian dài” - ông Phạm Công Thiếu nói.

Thị trường thịt lợn hơi trong khoảng 1-2 tháng tới có thể tiếp tục đi xuống, có thể mức thấp nhất là 26.000 - 27.000 đồng/kg lợn hơi sau đó mới lên dần. Tuy nhiên, ngay cả khi khoanh vùng, kiểm soát dịch bệnh cũng sẽ không thể lên cao đến mức trên 50.000 đồng/kg như trước mà sẽ ở mức 38.000 - 40.000 đồng/kg lợn hơi khi sắp tới vào những tháng hè lượng tiêu thụ thịt lợn sẽ giảm, ông Phạm Công Thiều nhận định./.