Tội phạm dâm ô, vì sao khó xử lý

Báo Điện tử Đài tiếng nói Việt Nam

Qua hàng loạt các vụ việc gần đây cho thấy các lỗ hổng trong hệ thống pháp luật đã khiến cho việc xử lý những kẻ biến thái không đơn giản.


Tình trạng xâm hại tình dục trẻ em trong những tháng gần đây có xu hướng tăng, gây lo lắng, hoang mang, bất bình trong xã hội. Qua hàng loạt các vụ việc gần đây cho thấy các lỗ hổng trong hệ thống pháp luật đã khiến cho việc xử lý những kẻ biến thái không đơn giản.

Lúng túng trong xử lý các vụ xâm hại trẻ em

Chủ nhật ngày 21/3 ông Nguyễn Hữu Linh, 61 tuổi, nguyên Phó Viện trưởng Viện Kiểm soát nhân dân Thành phố Đà Nẵng đã bị khởi tố về hành vi dâm ô đối với người dưới 16 tuổi theo Bộ Luật Hình sự. Ông Linh được CQĐT cho tại ngoại cấm đi khỏi nơi cư trú. Ông này bị phát hiện hai lần ôm ghì, hôn bé gái 7 tuổi trong thang máy của Chung cư Galaxy tại quận 4, TP.HCM tối ngày 1/4 vừa qua

Như vậy sau 20 ngày, kể từ khi xảy ra vụ việc vừa đúng thời gian mà pháp luật cho phép ông Linh đã bị khởi tố. Quyết định khởi tố được đưa ra ngay sau khi cơ quan tố tụng Trung ương có phiên họp với Ủy ban tư pháp để đánh giá việc thực hiện các kiến nghị của Ủy ban tư pháp về nâng cao hiệu quả công tác đấu tranh phòng chống tội phạm xâm hại tình dục trẻ em và giải pháp trong thời gian tới.

Tại phiên họp của Ủy ban Tư pháp của Quốc hội, Thượng tướng Lê Quý Vương, Thứ trưởng Bộ Công an đã giải trình vụ việc này. Theo Tướng Vương, qua báo cáo của Công an quận 4 cho thấy, cơ quan này đã tiến hành làm việc với cháu bé có người giám hộ (mẹ cháu). Tại buổi làm việc này cháu cho biết, người đàn ông (ông Linh) đã thực hiện ôm hôn 2 lần bên má trái, lúc này tay trái ôm vào bụng, tay phải quàng qua phần đầu cháu; một lần dùng tay phải từ phía sau kéo cháu bé lại ôm, sau đó cháu bé bỏ chạy.

Làm việc với mẹ cháu, theo báo cáo của Công quận 4, mẹ cháu đề nghị Công an không tiếp tục điều tra xử lý đương sự (ông Linh –PV) vì vụ việc không quá nghiêm trọng, không gây ảnh hưởng tới cháu bé.

“ Tới đây, lực lượng chức năng sẽ có thống kê, báo cáo cụ thể. Nhìn chung các vụ xâm phạm trẻ em, đặc biệt là hành vi liên quan tới lĩnh vực dâm ô người dưới 16 tuổi sẽ phải rà soát lại rất kỹ. ”

Thứ trưởng Bộ Công an
Thượng tướng Lê Quý Vương

Cách đây hơn 1 tháng, 1 cháu bé ở huyện Chương Mỹ Hà Nội cũng bị xâm hại đến gãy răng, rạn xương và chảy máu vùng kín. Nhưng lúc đầu công an huyện Chương Mỹ chỉ khởi tố kẻ đồi bại này về tội dâm ô đối với người dưới 16 tuổi và cho tại ngoại vì đây là tội ít nghiêm trọng.

Các luật sư thì cho rằng, các căn cứ rõ ràng như vậy, nhưng lúc đầu công an huyện Chương Mỹ chỉ nhận định nghi phạm phạm tội dâm ô với người dưới 16 tuổi và cho tại ngoại là chưa chính xác. Liên quan đến việc này, tại buổi họp báo thường kỳ quý 1/2019 của Bộ Công an hôm 25/3, Trung tướng Trần Văn Vệ, Chánh văn phòng Cơ quan CSĐT - Bộ Công an, nhận định không thể xử lý cơ quan tiến hành tố tụng huyện Chương Mỹ.

"Việc Công an huyện Chương Mỹ khởi tố tội dâm ô người dưới 16 tuổi đối với bị can Nguyễn Trọng Trình (31 tuổi, trú tại xã Hòa Chính, huyện Chương Mỹ) xuất phát từ chính những quy định hiện hành về áp dụng tội danh. Chỉ khi Cơ quan điều tra Công an TP Hà Nội và Viện KSND cùng cấp xem xét hồ sơ, thống nhất khởi tố tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi thì việc đổi tội danh mới được thực hiện" - Trung tướng Vệ nói.

Cách đây không lâu, các học sinh ở một trường tiểu học thuộc tỉnh Bắc Giang tố cáo bị thầy giáo sờ đùi, mông lưng một số bạn nữ. Công an huyện xác định không cấu thành tội phạm và không khởi tố hình sự. Chỉ phạt hành chính giáo viên trên về hành vi xâm hại sức khỏe của người khác. Bởi, chưa đủ căn cứ chứng minh thầy giáo này phạm tội dâm ô với người dưới 16 tuổi. Căn nguyên của sự lúng túng này nằm ở chỗ Bộ Luật Hình sự được ban hành năm 2015 có quy định về tội dâm ô với trẻ em dưới 16 tuổi ở điều 146. Thế nhưng, cho đến nay Tòa án nhân dân tối cao chưa ban hành được văn bản hướng dẫn thi hành nên dẫn đến nhiều cách hiểu khác nhau. Bên cạnh đó, đang thiếu một quy trình giám định đặc biệt xâm hại tình dục trẻ em đã khiến các dấu vết quan trọng của nhiều vụ bị mất, ảnh hưởng đến kết quả điều tra.

Những câu chuyện trên cho thấy, các điều luật về hành vi xâm hại tình dục là chưa rõ ràng dẫn đến lực lượng bảo vệ pháp luật cần phải thận trọng mặc dù các hành vi của những kẻ đồi bại đã được camera ghi lại và có căn cứ rõ ràng. Đang có một thực tế là các cơ quan thực thi pháp luật lúng túng trong việc xử lý các vụ xâm hại tình dục trẻ em. Bởi cách hiểu khác nhau do một số điều luật còn chưa có văn bản dưới luật hướng dẫn.

Thế nào là dâm ô? Pháp luật liệt kê không hết

Liên quan đến vụ việc ông Nguyễn Hữu Linh, luật sư Đặng Văn Cường, Trưởng Văn phòng Luật sư Chính Pháp cho rằng, việc khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với Nguyễn Hữu Linh về hành vi dâm ô với người dưới 16 tuối là quyết định đúng đắn, và thỏa mãn sự mong chờ của dư luận trong gần 1 tháng qua. Theo quy định của pháp luật, quá trình xác minh tin báo tố giác tội phạm kéo dài 20 ngày, vụ việc phức tạp có thể kéo dài không quá hai tháng và nếu phải chờ kết quả giám định của cơ quan chức năng thì có thể tạm đình chỉ và phục hồi lại không quá 1 tháng. Như vậy, tổng thời gian không quá 4 tháng.

“ Hành vi thế nào được coi là dâm ô, quấy rối, giao cấu, quan hệ tình dục thì hiện nay, pháp luật Việt Nam chưa có mô tả cụ thể. ”

Luật sư
Đặng Văn Cường

Đối với trường hợp ông Nguyễn Hữu Linh, Luật sư Cường cho rằng, hành vi dâm ô với trẻ em, dâm ô với người chưa đủ 16 tuổi thể hiện ở clip hình ảnh tương đối rõ nét. Đó là hình ảnh người đàn ông tương đối lớn tuổi đã hai lần xông vào ôm hôn, hôn vào miệng, tay sờ soạng với thái độ rất sàm sỡ quyết liệt và nói đây là cưng nựng, tình cảm quý mến là không đúng. Hậu quả thể hiện bằng hình ảnh, cháu bé sợ hãi bỏ chạy và ngã. Dưới góc độ pháp lý, hành vi dâm ô với trẻ em là hành vi vi phạm pháp luật hình sự. Tuy nhiên, hành vi thế nào được coi là dâm ô, quấy rối , giao cấu, quan hệ tình dục, trêu đùa thì hiện nay, pháp luật Việt Nam chưa có mô tả cụ thể. Đó là một hạn chế.

Hiện nay chỉ có Thông tư liên tịch 01/1998 TAND Tối cao, Bộ Công an hướng dẫn về hành vi dâm ô. Trong đó, thông tư này chỉ mô tả một vài hành vi như sờ mó, rà sát, cọ, xoa bóp vào khu vực nhạy cảm nhưng không quy định tất cả những hành vi đó là hành vi dâm ô theo kiểu liệt kê nhưng là liệt kê không hết. Cho nên hướng dẫn này rất cũ, chưa đầy đủ. Vì vậy thời gian tới, rất cần văn bản hướng dẫn của TAND Tối cao và giải thích pháp luật của các cơ quan bảo vệ pháp luật để đưa ra các khái niệm cụ thể, thế nào là dâm ô”- Luật sư Cường chia sẻ.

Ngày 19/4, Uỷ ban Tư pháp của Quốc hội tổ chức phiên họp đánh giá việc thực hiện các kiến nghị của Uỷ ban Tư pháp về nâng cao hiệu quả công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm xâm hại tình dục trẻ em và giải pháp trong thời gian tới nhằm làm rõ các vấn đề đặt ra với các cơ quan chức năng xem xét, xử lý, xác định hành vi vi phạm.

Tại phiên họp, bà Nguyễn Thị Thuỷ - Uỷ viên Thường trực Uỷ ban Tư pháp, đại diện nhóm nghiên cứu của Uỷ ban đề cập đến những khó khăn, bất cập trong công tác phòng, chống xâm hại tình dục trẻ em nói riêng và xâm hại tình dục nói chung qua một số vụ việc nổi cộm, bức xúc thời gian gần đây. Trong đó, vấn đề về tội dâm ô vẫn còn những băn khoăn. Bà Thuỷ nêu rõ, Bộ luật Hình sự năm 2015 tại Điều 46 quy định tội dâm ô người dưới 16 tuổi. Tại văn bản số 561/KN-UBTP ngày 11/4/2017, Uỷ ban Tư pháp kiến nghị TAND tối cao ban hành văn bản hướng dẫn xác định các dấu hiệu của tội dâm ô. Tuy nhiên, đến nay TAND tối cao chưa ban hành được văn bản hướng dẫn.

Cùng với đó, Thông tư liên tịch số 01 của liên ngành tư pháp Trung ương được ban hành từ năm 1998 có hướng dẫn về hành vi dâm ô, theo đó “là hành vi của người phạm tội tác động vào bộ phận kích thích tình dục của trẻ…”. Bản tổng kết và hướng dẫn đường lối xét xử của TAND tối cao (tại Hướng dẫn số 329/HS2 ngày 11/5/1967) đối với một số tội phạm xâm hại tình dục định nghĩa “hành vi dâm ô là hành vi bỉ ổi đối với người khác, tuy không có mục đích giao cấu nhưng cũng nhằm làm thoả mãn tình dục của người phạm tội hoặc khêu gợi bản năng tình dục của người đó”.

Nhiều chuyên gia cho rằng, quy định của Thông tư 01 về “bộ phận kích thích tình dục” rất khó xác định để áp dụng thống nhất. Tuy nhiên, đến nay, Thông tư liên tịch số 01 cũng đã hết hiệu lực, một số cơ quan phản ánh gặp khó khăn khi xử lý một số vụ, việc do chưa có hướng dẫn cụ thể về dấu hiệu của hành vi dâm ô.

Từ đó, nhóm nghiên cứu của Uỷ ban Tư pháp đề nghị TAND tối cao báo cáo việc thực hiện kiến nghị của Uỷ ban Tư pháp về việc hướng dẫn các dấu hiệu của tội dâm ô người dưới 16 tuổi, lí do vì sao đến nay chưa ban hành được? Trên thực tế, Toà án dựa vào văn bản nào để xét xử tội dâm ô?

Khác với tội hiếp dâm đã được quy định rõ ràng, tội dâm ô vẫn còn đang gây nhiều tranh cãi. Bà Lê Thị Nga – Chủ nhiệm Uỷ ban Tư pháp của Quốc hội nhấn mạnh, cần xác định rõ thế nào là hiếp dâm, dâm ô và quấy rối tình dục. Các cơ quan chức năng phải hướng dẫn rất kịp thời, không hướng dẫn thì khó có thể thống nhất trong cơ quan tố tụng.

“Thông tư 01 có nhắc tới “bộ phận kích thích tình dục”, vậy “bộ phận kích thích tình dục” là bộ phận nào? Thời gian qua có những hành vi như sờ mông, sờ đùi được người thực hiện lí giải chỉ là đùa vui, giữ gìn trật tự trong lớp thì có chấp nhận được không? Tất cả những điều này đều cần phải được làm rõ”, bà Nga nhấn mạnh.

Với nhiều năm kinh nghiệm trong xét xử, ông Nguyễn Duy Hữu - Chánh án Toà án Nhân dân tỉnh Đắk Lắk cho rằng, điều tra, xét xử tội dâm ô rất phức tạp, đặc biệt là với đối tượng trẻ em, phải làm sao để cho các em hiểu và miêu tả đúng các hành vi. Ông Hữu cũng đề xuất cần sớm có hướng dẫn các dấu hiệu của tội dâm ô để thống nhất trong cách điều tra, xét xử.

Thiếu tướng Nguyễn Mai Bộ - Thường trực Uỷ ban Quốc phòng An ninh, nguyên Phó Chánh án Tòa án Quân sự Trung ương cho rằng, tại Điều 146 quy định tội dâm ô rất rõ ràng. Ông Bộ phân tích, dâm ô là hành vi thoả mãn nhu cầu tình dục của người thực hiện hành vi nhưng thoả mãn không bằng cách sử dụng bộ phận sinh dục, bằng cách giao cấu mà thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác.

"Vấn đề cần lưu ý là yếu tố con người. Bộ Luật Tố tụng hình sự tại điều 155 cũng quy định tội dâm ô không thuộc diện chỉ được khởi tố khi có yêu cầu của bị hại. Trong vụ việc ôm hôn bé gái của ông Nguyễn Hữu Linh, cơ quan tiến hành tố tụng không thực hiện một cách kịp thời dẫn đến dư luận bức xúc"- ông Bộ nói./.

Nội dung khi không có video