BHYT chi trả tiền tỷ cho người nghèo bệnh nặng tìm lại cuộc sống

Báo Điện tử Đài tiếng nói Việt Nam

Rất nhiều người nghèo mắc bệnh hiểm nhờ có bảo hiểm y tế mới có thể được điều trị, tìm lại cuộc sống. BHYT đã thực sự trở thành cứu cánh cho họ.


Một bệnh nhân sinh năm 1984 ở Vĩnh Long đã được Quỹ bảo hiểm y tế chi trả gần 13 tỷ đồng khám chữa bệnh trong giai đoạn 2017-2019.

Riêng năm 2019, bệnh nhân trên được hỗ trợ gần 1,4 tỷ đồng tiền khám chữa bệnh theo thẻ bảo hiểm y tế. Đây là một trong số 24 bệnh nhân có thẻ bảo hiểm y tế được quỹ bảo hiểm y tế chi trả mức cao từ 800 triệu đồng tới hơn 6,2 tỷ đồng trong giai đoạn 2017-2019.

Giữa tháng 3 vừa qua, Bệnh nhân Lê Mạnh Hùng (47 tuổi) thường trú xã Dương Hưu, huyện Sơn Động, tỉnh Bắc Giang đến Quảng Ninh làm thuê và nhập viện trong tình trạng hôn mê, suy hô hấp cấp do cúm A/H1N1.

Bệnh nhân Lê Mạnh Hùng được điều trị tích cực với các trang thiết bị hiện đại, kỹ thuật chuyên sâu: chạy máy ECMO, lọc máu… để tiếp tục duy trì sự sống với chi phí điều trị lên tới 30 – 40 triệu mỗi ngày. Điều đáng nói, bệnh nhân này không có BHYT nên Phòng công tác xã hội của bệnh viện phải kêu gọi sự giúp đỡ của cộng đồng nhưng không đáng là bao so với chi phí thực tế điều trị bệnh.

Tác dụng của tấm thẻ BHYT có thể thấy rõ nhất ở những bệnh nhân chạy thận. Cách nay chỉ hơn chục năm, những người mắc bệnh thận phải chạy thận coi như lãnh án tử. Khi bệnh nhân không còn khả năng chi trả thì cũng là lúc phải ra đi. Từ khi có BHYT chi trả, những bệnh nhân nghèo phải chạy thận được thắp lên hy vọng sống và làm việc, giúp đỡ gia đình.

Trong căn phòng Khoa Hồi sức, cấp cứu của BVĐK tỉnh Lạng Sơn, chúng tôi ngồi giữa những bệnh nhân với cánh tay cắm đầy ống truyền đỏ thẫm. Họ là những bệnh nhân bị suy thận nặng, phải lọc máu, điều trị suốt quãng đời còn lại. Các bệnh nhân ở đây chia sẻ, nếu không được quỹ BHYT chi trả một phần lớn chi phí thì nhiều người trong số họ đã phải bỏ cuộc, chấp nhận số phận từ lâu.

“Thấm thoắt cũng hơn 6 năm rồi. Khi biết mình bị bệnh tôi buồn và tuyệt vọng lắm. Tài sản trong nhà bán dần theo những đợt điều trị, thuốc thang… Chính BHYT đã mang lại niềm hi vọng, chỗ dựa cho tôi”- đó là lời tâm sự của anh Triệu Thái Thành (59 tuổi) mở đầu câu chuyện với chúng tôi.

Anh Thành sinh ra ở phường Chi Lăng, TP.Lạng Sơn. Từ nhỏ anh đã có đam mê với những nhạc cụ dân tộc. Lớn lên anh trở thành 1 nhạc công, kiếm sống bằng nghề chơi đàn phục vụ những đám hiếu trên địa bàn. Thu nhập không quá cao nhưng anh cũng có một cuộc sống ấm êm với vợ con và đam mê của mình. Những tưởng hạnh phúc đó bền lâu thì cuối năm 2011, anh thấy trong người mệt mỏi, kém ăn, đi tiểu nhiều và sút cân… Đi khám ở BVĐK tỉnh, anh chết lặng khi bác sĩ chẩn đoán mắc bệnh suy thận độ 3. Không muốn tin đó là sự thật, anh khăn gói xuống Hà Nội, đến bệnh viện Bạch Mai nhưng kết quả không có gì thay đổi.

“Tôi phải thuê nhà để điều trị ở một số bệnh viện tuyến trung ương, chỉ trong vòng 9 tháng đã tiêu tốn hơn 500 triệu đồng. Gia đình rơi vào cảnh khánh kiệt, vay mượn họ hàng, anh em vì lúc đó, tôi không tham gia BHYT”- anh Thành nhớ lại.

Được sự tư vấn của các bác sĩ và người thân, bình tâm lại, anh Thành quyết định về quê, tham gia BHYT và đăng ký điều trị tại BVĐK tỉnh Lạng Sơn từ cuối năm 2012 đến nay. Hàng tuần, đều đặn 3 buổi, ngày nắng cũng như mưa, anh phải đi từ sáng sớm có mặt tại đây để chạy thận lọc máu. Năm 2013, anh Thành được xét duyệt, cấp thẻ BHYT theo chế độ cựu chiến binh, giúp được hưởng quyền lợi thanh toán 100% chi phí chữa bệnh nên hằng tháng, anh chỉ phải bỏ thêm hơn 2 triệu cho chi phí đi lại, sinh hoạt, thuốc bổ…

“Thẻ BHYT đã giải thoát cho tôi và những người cùng cảnh ngộ gánh nặng tài chính để yên tâm chữa trị, tìm lại niềm vui và hi vọng sống. Thời gian qua, tôi đã thấm thía giá trị của chính sách này nên đã bàn với vợ tích cóp tham gia BHYT cho cả gia đình và vận động nhiều người thân quen cùng tham gia. Tôi vẫn lấy bản thân làm ví dụ vì nếu không có thẻ BHYT, tôi đã không thể cầm cự điều trị căn bệnh suy thận đến ngày hôm nay vì số tiền quá lớn, vượt quá khả năng của gia đình” - anh Thành tâm sự.

Cùng chung cảnh ngộ mắc bệnh hiểm nghèo, nhiều bệnh nhân đang điều trị tại khoa chấn thương cột sống (Bệnh viện Việt Đức) những năm qua đều có sự hỗ trợ của BHYT. Ông Nguyễn Lê Thắng, ở Yên Bái vào đây điều trị đã hơn 1 tháng nay. Ông Thắng cho biết, từ khi về hưu đến nay ông liên tục mắc bệnh nặng. Toàn bộ kinh phí khám chữa bệnh đều được BHYT chi trả. “BHYT đem lại mạng sống cho cá nhân tôi. Chính BHYT nhân đạo ở chỗ đó”.

Là một trong những người trực tiếp chăm sóc, điều trị cho những bệnh nhân chạy thận nhân tạo ở BVĐK tỉnh Lạng Sơn, dược sĩ Hoàng Đình Nam chia sẻ: “Hiện bệnh viện đang điều trị thường xuyên cho 170 bệnh nhân chạy thận nhân tạo. Mỗi tuần bệnh nhân phải đến bệnh viện 3 lần để lọc máu và lấy thuốc. Chi phí trung bình mỗi bệnh nhân khoảng 11 triệu/tháng, cả năm là 120- 130 triệu đồng. Chi phí này vượt quá điều kiện kinh tế của hầu hết bệnh nhân ở đây. Do đó, nếu không có chính sách BHYT thì không ít người đã buông xuôi, từ bỏ điều trị từ lâu vì đây là căn bệnh cần điều trị liên tục, dài ngày. Hiện có nhiều bệnh nhân đã điều trị chạy thận nhân tạo trên 10 năm, cao nhất đã 18 năm”.

Nhiều người vẫn thường ví những bệnh nhân chạy thận như những kiếp “tầm gửi”. Vì cuộc sống của họ phụ thuộc hoàn toàn vào hóa chất, máy móc khi một tuần phải chạy thận, lọc máu 3 lần. Những chi phí dịch vụ, thuốc men, tiền giường bệnh… đè nặng lên đôi vai. Và nếu như trước đây, người mắc bệnh suy thận chủ yếu là người già trung bình trên 60 tuổi thì những năm trở lại đây, suy thận giai đoạn cuối cũng gặp nhiều ở người trẻ.

Và chúng tôi đã gặp những bệnh nhân trẻ tuổi đó khi nhiều lần đến con ngõ nhỏ 121, Lê Thanh Nghị (Hai Bà Trưng, Hà Nội) nơi từ lâu được gọi với cái tên “xóm chạy thận”. Lần nào đến đây, cảm nhận của tôi cũng là sự thinh lặng, chậm rãi. Bởi ở đây ai cũng đi chầm chậm, nói chuyện với nhau rất nhẹ nhàng và ngay cả cái bóng của họ cũng rất nhỏ bé, gầy guộc, xanh xao.

Gặp chúng tôi, cô gái bé nhỏ Đặng Thị Xiêm (sinh năm 1994) quê ở huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn tâm sự: Hai năm trước, em kết hôn và rất hạnh phúc khi biết mình có thai. Nhưng khi mang bầu, em thấy rất mệt mỏi, đi tiểu ra máu, ngứa phát ban nên đi khám thì các bác sĩ cho biết mình mắc bệnh suy thận. Kết luận của các bác sĩ như tiếng sét ngang tai, cuộc sống như đổ sụp trước mắt. Sau đó, em phải bỏ thai, sống xa nhà để chạy thận thường xuyên ở bệnh viện Bạch Mai ”.

Cũng may Xiêm lấy được một anh chồng tử tế, khi biết cô mắc bệnh như vậy mà không hề ruồng bỏ, hết lòng chạy chữa, bán cả bò, cả trâu cho vợ nhập viện. Nhưng số tiền đó chẳng thấm là bao khi bệnh Xiêm ngày càng nặng. Nhờ những người cùng cảnh ngộ chia sẻ, Xiêm đã tham gia BHYT để có thể chữa trị bệnh lâu dài.

“Trước đây em đã nghe nhiều về chính sách BHYT nhưng vẫn nghĩ đó là một điều gì đó xa xôi, không quá cần thiết với bản thân mình. Nhưng giờ đây, tấm thẻ BHYT đã trở thành người bạn thân thiết, cứu cánh với em, cho em niềm tin, niềm hi vọng để chống chọi với căn bệnh này”- Xiêm tâm sự.

Cùng chung căn bệnh nhưng Nguyễn Như Tuấn (sinh năm 1994), ở huyện Lương Sơn, tỉnh Hòa Bình đã “gia nhập” xóm chạy thận được 7 năm nay. Tuấn chia sẻ, khi gần học xong cấp 3, em thấy người gầy sút đi, thường xuyên bị rối loạn tiêu hóa đi khám thì biết mình mắc bệnh suy thận. Vậy là dự định học đại học của em đành xếp lại. Bố mẹ thương con cũng chẳng còn cách nào khác là cày cuốc kiếm tiền cho em chữa bệnh.

“Số tiền chữa bệnh hằng tuần vượt quá sức với thu nhập gia đình chỉ trông vào trồng cấy như nhà em nhưng may là khi đi học em có tham gia BHYT nên khi mắc bệnh cũng biết được giá trị của tấm thẻ này. Vì vậy, khi thôi học, bố mẹ lại tiếp tục tham gia BHYT cho em để tiếp tục chữa bệnh, đến nay cũng 7- 8 năm rồi”- Tuấn tâm sự.

Tiếp xúc với nhiều mảnh đời thiếu may mắn, mang trong mình những căn bệnh hiểm nghèo, chúng tôi càng thêm thấm thía giá trị của sức khỏe và sự sẻ chia. Tấm thẻ BHYT nhỏ bé, từ lâu đã trở thành những người bạn đồng hành cùng những người bệnh chiến đấu, chống chọi với bệnh tật. Và tấm thẻ đó được nhiều người bệnh thân thương đặt cho cái tên: “tấm thẻ màu xanh hi vọng”.

“Đời người, trẻ mang sức khỏe đi kiếm tiền, già mang tiền mua sức khỏe; nhưng nghịch lý là mang tiền mua sức khỏe thật khó khăn. Điều này, rất cần sự chia sẻ của cộng đồng, nếu thực hiện tốt BHYT và BHXH toàn dân; nhưng hệ thống y tế phải chất lượng, hiệu quả, công khai, minh bạch và đem lại sự hài lòng cho người dân” – ông Bùi Sỹ Lợi – Phó Chủ nhiệm Ủy ban các vấn đề xã hội của Quốc hội đã chia sẻ như vậy.

Bản chất của BHYT là sự chia sẻ của xã hội với những người không may mắc phải bệnh tật. Nhiều người chủ quan nói rằng, tôi không tham gia BHYT vì cả đời có bao giờ mắc bệnh hay phải vào bệnh viện đâu. Nhưng thực tế đã có rất nhiều người lúc khỏe mạnh không tham gia BHYT đến lúc có bệnh phải điều trị lâu dài trong bệnh viện mới thấm thía giá trị của tấm thẻ BHYT như thế nào.

Theo ông Nguyễn Ngô Quang - Quyền phụ trách, Quản lý và Điều hành Cục Khoa học công nghệ và Đào tạo Bộ Y tế Hiện nay, có một số trạm y tế xã BH không thanh toán do vậy rất dễ dẫn đến việc người dân sẽ vượt tuyến. Hoặc có một số thuốc không được BHYT thanh toán ở xã nên người dân lên tuyến huyện, vượt tuyến không qua trạm.

Để khẳng định vai trò của trạm y tế xã, Bộ Y tế yêu cầu bệnh viện huyện phải cử bác sĩ xuống xã để khám chữa bệnh và quản lý bệnh nhân tại trạm, sau đó bảo hiểm thanh toán theo đúng chế độ của huyện. Do vậy, không vướng cả về bảo hiểm mà người dân lại rất tin tưởng. Bên cạnh đó, hiện nay dự án đang can thiệp sử dụng hệ thống telemedicine, bác sĩ quận, huyện xuống trạm y tế 2 ngày trong tuần, còn lại là bác sĩ ở xã hoặc nhân viên xã có thể sử dụng tele conference để lấy tư vấn, chỉ định của bác sĩ ở huyện. BH chấp nhận thanh toán coi như đấy là dịch vụ. Đấy là một trong những phát triển dịch vụ ở trạm y tế xã.

Hiện nay, chính sách giữa BHXH và BHYT khá ăn nhập nhưng có một số vấn đề về qui trình kỹ thuật thì đúng là ở trạm chưa làm được nên đương nhiên BH không thanh toán. Như thế thì việc điều tiết nhân lực từ trung tâm y tế hoặc bệnh viện huyện xuống trạm y tế là một giải pháp hữu ích, vừa tăng chất lượng, niềm tin của người dân vào trạm y tế xã, vừa giải quyết được vấn đề liên quan đến bảo hiểm.

“Sở Y tế địa phương phải có trách nhiệm điều tiết nhân lực từ trung tâm y tế huyện xuống xã. Các nước hiện nay cũng áp dụng mô hình để làm việc được ở thành phố thì phải có thời gian làm việc ở y tế cơ sở. Còn nếu chỉ ngồi ở thành phố hay quận huyện thì làm sao có đủ nhân lực ở y tế cơ sở. Chính sách điều tiết nhân lực quan trọng hơn việc thay đổi chính sách về bảo hiểm y tế” – ông Nguyễn Ngô Quang nhấn mạnh.

Theo Bảo hiểm xã hội Việt Nam, đến nay cả nước có trên 83,4 triệu người tham gia bảo hiểm y tế; đạt 98,% so với kế hoạch giao và giảm 0,1 triệu người so cuối năm 2018./.

Nội dung khi không có video