Hồi sinh kỳ diệu của những trái tim, lá phổi từ người cho chết não

Báo Điện tử Đài tiếng nói Việt Nam

Những thành tựu vượt bậc về kỹ thuật ghép tạng của Việt Nam, cùng với nghĩa cử cao đẹp “cho đi là còn mãi” đã mang đến phép màu, câu chuyện cổ tích giữa đời thường.

Những ngày cuối năm, chúng tôi tìm đến nhà anh Ngô Văn Khương (38 tuổi, ở Chương Mỹ, Hà Nội). Tháng 8/2019, anh Khương là người vừa được thực hiện ghép phổi thành công từ 1 người chết não hiến tạng tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức. Anh Khương là bệnh nhân thứ hai được ghép phổi với ca mổ do bác sĩ Việt Nam thực hiện và là bệnh nhân ghép phổi đầu tiên được xuất viện. Chúng tôi gặp khi anh đang giúp vợ dọn dẹp nhà cửa chuẩn bị đón Tết Nguyên đán Canh Tý 2020.

Anh Khương phát hiện mình mắc bệnh giãn toàn bộ phế quản từ năm 2009. Anh Khương kể, khi đó anh bắt đầu có những biểu hiện ho, đôi khi khó thở. Anh cũng đi khám và lấy thuốc uống nhưng bệnh tình vẫn không thấy khỏi.

Đến đầu năm 2019, bệnh của anh có biểu hiện nặng hơn. Anh liên tục cảm thấy khó thở, thậm chí có thời gian anh chỉ đi xe máy từ nhà ra chợ, cách khoảng 400m mà thấy mệt, co thắt ngực không thể thở nổi.

Ngay sau đó, gia đình đã đưa anh tới Bệnh viện Bạch Mai để khám và điều trị. Tại đây, các bác sĩ cho biết bệnh tình của anh đã ở giai đoạn cuối và vô cùng nghiêm trọng. Nghe tin dữ, anh và chị Hạnh (vợ của anh) chân tay như muốn rụng rời, không thể đứng vững. Chị Hạnh khi đó chỉ biết ôm chồng và khóc.

“Khoảng tháng 1/2019, tôi thấy hụt hơi, khó thở. Sau đó tần suất nhiều hơn, kéo dài liên tục nên đi khám ở Bệnh viện Bạch Mai. Tại đây, các bác sĩ yêu cầu nhập viện điều trị luôn, vì bác sĩ cho biết bệnh tình của mình đã ở giai đoạn cuối.”- anh Ngô Văn Khương chia sẻ.

Để điều trị cho anh, chị Hạnh đành phải gác lại hết mọi việc, cứ đều đặn 1 tháng 3 lần, chị lại đưa chồng mình vào bệnh viện. Đến tháng 4/2019, bệnh tình của anh có dấu hiệu nặng dần, tần suất khó thở cứ dồn dập, anh bị ngất liên tục phải nằm ở Khoa Hồi sức tích cực 4 tháng liền.

Ngày 8/8/2019, gia đình quyết định đưa anh sang Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức để “còn nước còn tát”. “Khi bác sĩ xem phim chụp X-quang của tôi, bác sĩ bảo tôi không còn cơ hội nào, không còn cách nào khác ngoài việc chỉ thay phổi, tôi mới sống được”- anh Khương chia sẻ.

Và đúng là một phép màu, sau khi làm các thủ tục xét nghiệm, đăng ký ghép tạng, đến ngày 12/8/2019, anh Khương may mắn được tiến hành ghép phổi từ một người cho chết não.

“Gia đình đã rơi vào tuyệt vọng khi bác sĩ nói chỉ còn cách ghép phổi cho anh Khương. Tuy nhiên, khi có thông tin có người chết não hiến phổi, cả gia đình tôi mừng lắm, cảm nhận như được đón người thoát khỏi "cõi chết" trở về”- chị Hạnh (vợ của anh Khương) chia sẻ.

PGS.TS Nguyễn Hữu Ước, Giám đốc Trung tâm Tim mạch lồng ngực, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức cho biết, diễn biến sau mổ của các bệnh nhân ghép tạng tuy rất phức tạp, song khá thuận lợi.

Đặc biệt là ghép phổi, việc chăm sóc khó khăn nhất vì có rất nhiều vấn đề cần quan tâm như kiểm soát nhiễm trùng phổi, chăm sóc đường hô hấp, thuốc chống thải ghép, vật lý trị liệu và nâng cao thể trạng.

Nội dung khi không có video

Những ngày đầu xuất viện, người đàn ông này chưa tự đi lại được, vẫn phải “đặt đâu nằm đấy”, đến việc nói chuyện cũng khó khăn. Đúng là kỳ tích, sau 4 tháng được ghép phổi, sức khỏe của anh Khương đã tiến triển rất tốt. Được biết, trước khi ghép phổi, anh Khương suy yếu, chỉ nặng 41 kg, không tự thở được phải dùng máy hỗ trợ. Bây giờ, anh đã tự thở được, đi lại nhanh nhẹn, ăn uống tốt, da dẻ hồng hào và tăng được 6 kg. Bây giờ, mỗi buổi chiều, anh Khương đã có thể giúp vợ những cộng việc nhẹ nhàng trong gia đình như nấu cơm, dọn dẹp nhà cửa, rửa sân, tưới rau và chăm sóc cây cối.

“Bây giờ nhiều lúc nghĩ lại, vợ chồng mình vẫn không ngờ lại có ngày hôm nay. Nếu không có người hiến tặng lá phổi và không có các bác sĩ tận tâm, có lẽ chồng tôi không thở quá được mấy ngày. Gia đình tôi thật sự chia buồn với gia đình người đã hiến tạng và cảm ơn gia đình đã có nghĩa cử cao đẹp giúp chồng tôi được hồi sinh. Đó thật sự là 1 kỳ tích. Khi sức khỏe của anh Khương ổn định, vợ chồng tôi sẽ tìm về gia đình người đã hiến tạng để tri ân họ”- chị Hạnh chia sẻ.

Bé Hà Ngọc Chi (10 tuổi, ở huyện Văn Lãng, Lạng Sơn) bị mắc bệnh cơ tim giãn. Được biết, trước đó anh trai của Chi đã không may qua đời cũng vì bệnh cơ tim giãn khi mới 17 tuổi. Vì vậy, căn bệnh này luôn ám ảnh và là nỗi sợ của gia đình em. Anh Hà Văn Sảng (bố của bé Chi) chia sẻ, khi đưa cháu Chi xuống bệnh viện khám, bác sĩ bảo cháu bị suy tim, yêu cầu nhập viện luôn ở Bệnh viện Tim Hà Nội. Tháng 5/2019, gia đình đưa cháu sang Việt Đức để khám. Sang đó, các bác sĩ cũng cho biết, cháu cần phải ghép tim thì mới có thể kéo dài sự sống. Ngay lập tức, gia đình đã cho cháu Chi nhập viện và chờ có quả tim phù hợp để ghép cho cháu.

Gia đình anh Sảng căng như dây đàn, không chỉ lo nguồn kinh phí ghép tim, vợ chồng anh còn lo lắng con của mình không chờ được cơ hội nhận tim hiến. Không ít người bệnh suy tim như bé Ngọc Chi đã ra đi sau những tháng ngày mòn mỏi chờ đợi. Câu hỏi khi nào con mới khỏi bệnh của Ngọc Chi như những nhát dao cứa vào lòng bố mẹ.

Nội dung khi không có video

Phép màu đã đến với Ngọc Chi và gia đình em. Cuối tháng 9/2019, gia đình được các bác sĩ thông báo có người hiến tim phù hợp với con gái. Đó là trái tim của 1 người 37 tuổi bị chết não. Tuy nhiên, 1 khó khăn khác lại đến với gia đình em, khi số tiền ghép tim quá lớn. Gia đình chỉ chuẩn bị được 1 phần, trong khi có được 1 trái tim phù hợp về các chỉ số không phải chuyện dễ dàng. Trước tình cảnh của bé và gia đình, Trung tâm điều phối ghép tạng Quốc gia và Bệnh viện Việt Đức đã cố gắng tìm nguồn viện trợ cho ca ghép tim hiến tặng.

Niềm vui như vỡ òa với gia đình anh Sảng, ngày 1/10/2019, bé Ngọc Chi đã được hồi sinh sau ca ghép tạng thành công của các y, bác sĩ. “Con bây giờ đã cảm thấy khỏe hơn nhiều. Con rất vui và cảm ơn các bác sĩ đã tận tình cứu chữa cho con. Con cũng cảm ơn người đã hiến tặng tim, nhờ quả tim này mà cháu mới có thể sống tiếp và đi học cùng với các bạn”- bé Chi nói.

Hiện bé Chi đã được xuất viện, tuy nhiên Chi vẫn đang trong thời gian chăm sóc sức khỏe đặc biệt và có thể học tập nhẹ nhàng tại nhà. Anh Sảng cho biết, hàng ngày, các thầy cô giáo trường Tiểu học thị trấn Na Sầm và các bạn cùng lớp của Chi vẫn thường xuyên qua trò chuyện, động viên và phụ đạo cho Chi để em theo kịp chương trình học cùng các bạn trong lớp.

Giờ đây bé Chi đã khỏe mạnh, bé sẽ lại được đi học, ăn những bữa cơm sum vầy cùng với bố mẹ. Hạnh phúc bình dị đó những tưởng đã vượt qua tầm tay nếu như Ngọc Chi không được nhận trái tim của 1 người đã cho đi một phần cơ thể của mình.

“Gia đình tôi vô cùng cảm ơn an giám đốc Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức đã chăm sóc tận tình cho cháu Chi. Cảm ơn các nhà hảo tâm đã tài trợ và giúp đỡ kinh phí cho ca mổ. Cảm ơn gia đình người hiến tặng tim cho cháu”- anh Sảng cho biết.

“Mai này con muốn làm 1 bác sĩ, vì con cũng muốn cứu những người khác cũng bị bệnh giống như con”- bé Chi chia sẻ.

Vừa qua, chia sẻ tại buổi lễ tri ân người hiến tặng mô tạng với chủ đề: “Trao tặng yêu thương - Nối dài sự sống”, GS.TS Trịnh Hồng Sơn, Giám đốc Điều phối Ghép tạng Quốc gia cho biết, đến nay, Trung tâm đã vận động và thu hút hơn 30.000 người đăng ký hiến tặng mô tạng. Riêng từ đầu năm 2019 đến nay, đã có 10.000 người tham gia.

Theo GS.TS Trịnh Hồng Sơn, để thực hiện thành công ca ghép tạng cần có 4 yếu tố: chuẩn bị người cho, chuẩn bị người nhận, chuẩn bị nhân lực kỹ thuật, theo dõi và chăm sóc sau ghép. Hiện nay, Việt Nam đã thực hiện 3 khâu rất tốt với 20 trung tâm ghép tạng tại bệnh viện tỉnh, huyện có thể chăm sóc người sau ghép tốt. Tuy nhiên, khâu người hiến tặng mô, tạng đang là vấn đề lớn của ngành ghép tạng, bởi nhiều người vẫn không bỏ qua được suy nghĩ phải toàn vẹn có thể.

“Những năm qua, có nhiều gia đình đã quyết định hiến tặng mô tạng của con mình, chồng mình khi không may người thân của họ bị chết não. Tôi vô cùng cảm động và xin được tri ân với gia đình những người hiến tặng mô, tạng để cứu những người bệnh mà chúng tôi không thể cứu”- GS.TS Trịnh Hồng Sơn cho biết./.