Tác phẩm VOV đoạt giải A, B báo chí quốc gia: Câu chuyện mới trong vấn đề cũ!

Báo Điện tử Đài tiếng nói Việt Nam

21/6 năm nay của các nhà báo Dương Đình Tuấn, Vũ Hải Định, thuộc cơ quan thường trú Tây Nguyên – Đài Tiếng nói Việt Nam (VOV) đặc biệt và ý nghĩa hơn bao giờ hết, khi loạt bài viết về nông nghiệp, nông thôn Tây Nguyên của các anh vinh dự đoạt giải A Báo chí Quốc gia 2020.

Loạt bài “Nông nghiệp Tây Nguyên tìm động lực cho giai đoạn mới” là một trong số những tác phẩm báo chí được đánh giá cao, đoạt giải A ở thể loại báo phát thanh năm nay.

Viết về nông nghiệp, nông thôn và những khó khăn mà người dân Tây Nguyên đang gặp phải, nhóm tác giả Dương Đình Tuấn, Vũ Hải Định đã từng bước khắc họa bức tranh tả thực về đời sống nông thôn. 5 bài viết trong loạt bài dần lột tả toàn cảnh về cuộc khủng hoảng nông nghiệp tại Tây Nguyên, khi những ngành hàng chủ lực bị giảm sâu về giá trị, người nông dân chìm trong khó khăn. Cách làm nông ăn xổi khiến không ít người dân lầm vào vòng luẩn quẩn trồng – chặt, nhiều gia đình bị phá sản, nợ xấu ngân hàng lên đến hàng tỷ đồng.

Từ đặt ra câu hỏi, vì đâu nông nghiệp Tây Nguyên xuống dốc, đâu là lời giải cho bài toán vực dậy một vùng cây công nghiệp chủ lực của cả nước?

Nhà báo Dương Đình Tuấn chia sẻ, sở dĩ nhóm tác giả lựa chọn đề tài về nông nghiệp Tây Nguyên, bởi đây là đề tài chính, bao phủ toàn bộ đời sống kinh tế của khu vực, tạo ra nguồn thu chính cho gần 5 triệu dân tại Tây Nguyên.

“Chúng tôi nhận thấy nông nghiệp Tây Nguyên đã đến mức khủng hoảng toàn diện, chưa bao giờ tất cả các ngành hàng đều âm hoặc không còn bao nhiêu giá trị. Nhiều người nông dân phải bỏ xứ đi vì lỗ vốn, nợ xấu ngân hàng hàng ngàn tỷ đồng. Lúa gặp hạn hán, ngô sâu keo, sắn khảm lá, tiêu chết hàng loạt, giá thành xuống thấp. Nông nghiệp Tây Nguyên vốn trù phú nay không còn gì, khắp nơi báo động về nợ. Làn sóng bỏ Tây Nguyên xuống Đông Nam Bộ làm thuê nhiều hơn bao giờ hết, để lại không ít hệ lụy cho xã hội. Hiện thực cho thấy đã đến lúc cần có một cái nhìn toàn diện về nông nghiệp”, nhà báo Dương Đình Tuấn cho biết đó là những điều luôn khiến anh và đồng nghiệp trăn trở.

Thẳng thắn cho rằng, nông nghiệp Tây Nguyên không phải một đề tài mới, song nhóm tác giả Dương Đình Tuấn, Vũ Hải Định vẫn tâm huyết đi sâu để phản ánh những góc nhìn khác về bức tranh nông nghiệp Tây Nguyên.

“Tôi cho rằng, với một người làm báo, tác phẩm của mình có ấn tượng hay không phụ thuộc vào thời điểm ra đời của tác phẩm. Suốt những năm vừa qua, nông nghiệp Tây Nguyên khủng hoảng trầm trọng, những tác phẩm viết về đề tài này không ít. Nhưng để nhận ra nền nông nghiệp ở đây đang khủng hoảng đến mức nào, lại do cảm quan của người viết. Cho đến thời điểm chúng tôi viết loạt bài này, các báo cáo về tình hình kinh tế xã hội của cả vùng vẫn rất nhiều điểm sáng. Chẳng có báo cáo nào nên ra thực trạng đau lòng rằng, ngày càng nhiều người nông dân phải bỏ xứ lên thành phố làm thuê, những món nợ khổng lồ không có khả năng hoàn trả. Ngay cả các ngân hàng cũng né tránh con số nợ xấu. Nếu vẫn bị ảnh hưởng bởi những con số ảo, sẽ không thể có cái nhìn tỉnh táo về tình hình thực tế”, anh Tuấn chia sẻ.

Nhà báo Dương Đình Tuấn nói thêm, trong quá trình sống cùng, làm cùng, ăn cùng người nông dân Tây Nguyên, có những thực tế luôn khiến anh xót xa, trăn trở để đưa lên mặt báo. Đó là khi các hộ dân phải bỏ ra khoảng 300 triệu để đầu tư các trụ cột bê tông cho hồ tiêu leo, khi cây rớt giá, toàn bộ số tài sản này bị phá bỏ, biến thành bờ kè, hay vật liệu lát đường. Đầu tư tiền trăm trệu, nhưng khi bán đi, người dân chỉ còn được vài ba chục triệu. Nhiều gia đình kinh tế xuống dốc không phanh cũng vì thế.

“Đã có những khi chúng tôi ngồi ở đầu chợ 3 tiếng đồng hồ không thấy có ai đi mua bán. Xưa kia nơi này vốn rất đông khách. Những đứa trẻ nheo nhóc khi bố mẹ phải đi làm ăn xa’, anh Tuấn kể.

Thực hiện loạt bài viết, nhóm tác giả Vũ Hải Định, Dương Đình Tuấn cho biết, thông qua những hình ảnh, âm thanh và nội dung phản ánh trên báo chí, nhóm tác giả muốn chỉ ra những nguyên lý thực tế nhưng vẫn không ít người mắc phải sai lầm. Đó là không có gì dễ làm nhưng lợi nhuận lại cao. Một nền nông nghiệp thành công không chỉ dựa trên công nghệ và tiền vốn. Từ nhiều năm nay, người dân nói nhiều đến công nghệ Nhật Bản, công nghệ Isarel nhưng lại không nói đến văn hóa nông nghiệp.

“Tây Nguyên không thiếu những doanh nghiệp ngàn tỷ, nhưng họ đầu tư tiền tỷ vào nông nghiệp nhưng vẫn thất bại. Cái họ thiếu không phải tiền hay công nghệ mà là văn hóa nông nghiệp. Chúng tôi thông qua loạt bài này muốn truyền tải thông điệp những hành động đánh quả lẻ, đầu cơ chộp giật chỉ mang lại những lợi ích trước mắt, nhưng sau đó sẽ thất bại”, nhà báo Dương Đình Tuấn cho biết.

Loạt bài “Bãi tư chính – Âm mưu độc chiếm biển đông không bao giờ thành hiện thực” của nhóm tác giả Vũ Hồ Điệp, Vũ Thị Thu Hà, Nguyễn Quỳnh Hoa, Nguyễn Phạm Huân VOV1 – Đài Tiếng nói Việt Nam phát sóng các ngày 25, 26, 27/12 vừa giành giải B báo chí quốc gia.

Chia sẻ về lý do thực hiện loạt bài viết về biển Đông, nhà báo Hồ Điệp chia sẻ: “Là những công dân Việt Nam, vấn đề chủ quyền quốc gia, lãnh thổ, dân tộc luôn thiêng liêng và bất khả xâm phạm. Không chỉ riêng ai, đã là người Việt Nam tất cả đều cần lên tiếng, có trách nhiệm bảo vệ chủ quyền thiêng liêng của dân tộc”.

Nhóm tác giả Vũ Hồ Điệp, Vũ Thị Thu Hà, Nguyễn Quỳnh Hoa

Nhà báo Hồ Điệp cho biết, để thực hiện loạt bài viết này, nhóm tác giả phải mất thời gian thai ghén từ 4-5 tháng. Đây là thời gian để thu thập hồ sơ, chứng cứ lịch sử chứng minh chủ quyền biển đảo của Việt Nam.

“Trong loạt bài này, chúng tôi muốn đưa thêm những câu chuyện mới, ví dụ mới, chứng cứ lịch sử mới dưới góc độ của các học giả trong nước và quốc tế. Thông qua các câu chuyện của các học giả, chúng tôi muốn truyền đến thông điệp: Không ai, không một cường quốc nào có thể chà đạp lên Luật pháp quốc tế ở khu vực biển Đông. Tất cả các nước đều phải tuân thủ Luật pháp quốc tế trên biển Đông và Việt Nam luôn tôn trọng luật pháp, muốn hợp tác cùng các nước để duy trì, thúc đẩy sự phát triển trên biển Đông vì hòa bình, thịnh vượng”.

Nhóm tác giả chia sẻ, điều khiến đội ngũ thực hiện loạt tác phẩm cảm thấy có động lực và hạnh phúc hơn cả là khi thực hiện bài viết đã nhận được sự ủng hộ của các học giả, chuyên gia trên thế giới.

Viết về biển Đông không phải đề tài mới, song để tìm ra cái mới trong những thứ đã quen là nỗi trăn trở của nhóm tác giả.

“Làm sao để đưa ra những điểm mới, dẫn chứng mới vào tác phẩm. Để thông qua các câu chuyện đó, làm nổi bật lên thông điệp, không có cường quốc nào có quyền trà đạp lên luật pháp quốc tế ở khu vực biển Đông. Tất cả chúng ta đều phải tôn trọng luật pháp quốc tế. Cộng đồng quốc tế ủng hộ, tôn trọng sự chính nghĩa của Việt Nam trong hồ sơ về biển Đông”, nhà báo Hồ Điệp nói.

Để thực hiện loạt bài về biển Đông, có những chứng cứ lịch sử xác đáng và những phân tích chuyên sâu của các học giả quốc tế, từ đó đem lại góc nhìn sâu, khách quan cho tác phẩm, không chỉ cần sự phối hợp của nhóm tác giả trong nước, mà còn cần sự hỗ trợ đắc lực của các phóng viên thường trú của Đài Tiếng nói Việt Nam tại nước ngoài.

Nhà báo Nguyễn Quỳnh Hoa, Phòng Thời sự Quốc tế (VOV1), một trong những tác giả thực hiện cho biết: “Dù chênh lệch múi giờ, song phóng viên thường trú Mỹ vẫn hỗ trợ chúng tôi rất nhiệt tình trong việc tìm tài liệu, phỏng vấn các chuyên gia trong nước và quốc tế”.

Là những phóng viên đối ngoại- quốc tế, chủ quyền biển đảo và những câu chuyện về chủ quyền biển đảo là đam mê với những phóng viên phòng Thời sự quốc tế VOV1 nói chung và nhóm tác giả nó riêng. Nhóm tác giả chia sẻ: “Mỗi bài viết về biển Đông đều khiến chúng tôi có thêm động lực mới, vì khi tìm hiểu những câu chuyện về lãnh thổ, bằng chứng lịch sử, chúng tôi có thêm những kiến thức về lịch sử, luật pháp, là cơ hội để phóng viên làm mới tư duy, cách viết’.../.