Lĩnh lương hưu BHXH tự nguyện: Cảnh già không phải lụy con!

Báo Điện tử Đài tiếng nói Việt Nam

N

hiều người cao tuổi thường ao ước giá mà có lương hưu để có đồng ra, đồng vào không phải phiền phức tới con cháu. Ước mơ ấy, tưởng như giản đơn nhưng lại vô cùng khó thành hiện thực bởi khi còn trẻ họ không có sự tích lũy cho tuổi già, thậm chí có người “giữa đường đứt gánh” lấy tích lũy của tuổi già để trang trải cuộc sống lúc trẻ. Điều này ảnh hưởng rất lớn đến chính sách an sinh xã hội của Đảng và Nhà nước ta.

Nhằm phấn đấu hoàn thành mục tiêu bảo hiểm xã hội (BHXH) toàn dân, BHXH Việt Nam phối hợp với các cơ quan liên quan đã và đang nỗ lực thực hiện nhiều giải pháp đồng bộ, như: tích cực tham gia đề xuất hoàn thiện chính sách cho phù hợp với tình hình thực tiễn; tích cực tìm kiếm các giải pháp, đổi mới phương thức quản lý; thực hiện cải cách thủ tục hành chính, ứng dụng công nghệ thông tin; đổi mới nội dung, hình thức truyền thông… để thực hiện tốt các mục tiêu, chỉ tiêu nhiệm vụ được giao về thực hiện BHXH toàn dân.

Đến Quảng Bình, để tìm một người lĩnh lương hưu từ BHXH tự nguyện không khó. Bởi từ rất lâu, nhiều người ở vùng đất này đã nhận thức rõ việc tích lũy từ khi tuổi trẻ cho lúc tuổi già của mình.

Bà Trần Thị Kiều Hương (sinh năm 1956, ở xã Đại Trạch, huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình) là bộ đội xuất ngũ về địa phương làm nhân viên y tế của trạm y tế xã từ tháng 7/1996 đến tháng 7/2011 thì nghỉ công tác. Bà Hương cho biết: “Thời điểm đó, năm đóng bảo hiểm chưa đủ nên trước lúc nghỉ cơ quan cho nhận một lần nhưng tôi thấy không có lợi nên tiếp tục tham gia BHXH tự nguyện. Đến giờ về hưu mỗi tháng tôi có hơn 2 triệu tiền lương hưu. Đây là khoản thu nhập rất có ý nghĩa với tuổi già như tôi, trong cuộc sống hàng ngày hay khi ốm đau tôi không phải phiền phức tới con cái”.

Nội dung khi không có video

Thấy rõ những ưu điểm của việc tham gia BHXH TN, bà Trần Thị Kiều Hương hàng tháng còn đóng tiền BHXH TN cho con trai 28 tuổi hiện đang đi lao động ở nước ngoài.

Không chỉ riêng bà Hương, ở huyện Bố Trạch có rất nhiều người cao tuổi hiện đang nhận tiền lương hưu từ việc tham gia BHXH TN. Điều này giúp cho chính sách an sinh xã hội của địa phương bớt đi gánh nặng, chất lượng cuộc sống của người dân lại tăng lên.

Còn ở xã Đồng Trạch, huyện Bố Trạch, bà Phan Thị Trọn (sn 1953, thôn Bình Minh xã Đồng Trạch, huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình), tham gia BHXH bắt buộc được 16 năm, đến tháng 6/2009 nghỉ chế độ đủ tuổi nhưng năm chưa đủ. “Tôi nắm được chủ trương chính sách của Nhà nước, đóng tự nguyện cho đủ 20 năm” – bà Trọn nói.

Tại địa phương, những người như bà Kiều Hương, bà Trọn là những ví dụ điển hình để những người còn trong độ tuổi tham gia BHXH tự nguyện tham khảo, tìm hiểu thông tin.

Chị Nguyễn Thị Thiêm, xã Hoàng Trạch, Bố Trạch, Quảng Bình cho biết, đã làm ở công ty may được 7 năm, đến nay không có việc nữa nhưng chị vẫn tiếp tục tham gia đóng BHXH TN. Hiện tại, chị Thiêm đang đóng ở mức thấp nhất và hy vọng khi công việc ổn định chị sẽ đóng tăng dần lên để hưởng lương hưu như những người già mà chị biết, đỡ đần cho gia đình và con cái.

Chị Lê Thị Ngọc Hà – tổ thu BHXH huyện Bố Trạch, chia sẻ: Công việc của mình là phải giúp người dân thấy được tính ưu việt của chính sách BHXH để họ tự nguyện tham gia. Chị Hà vui mừng cho biết, tại những hội nghị tuyên truyền về BHXH TN, tỷ lệ người đăng ký tham gia BHXH TN rất cao, ban đầu là mức 30-40%, các hội nghị về sau này, tỷ lệ này nâng lên đến 70-80%. Có hội nghị có 120 người tham dự thì có tới 100 người đăng ký tham gia và nhận sổ BHXH ngay tại hội nghị.

Ông Lê Văn Thành – Phó Giám đốc BHXH huyện Bố Trạch, Quảng Bình khẳng định: BHXH tự nguyện là một chính sách mới để mỗi người dân đảm bảo an sinh. Qua thời gian tuyên truyền, vận động thực tế có một số khó khăn. Người dân thắc mắc thời gian tham gia BHXH còn dài, để nhận được lương hưu hơi lâu. Người dân có độ tuổi đủ điều kiện tham gia BHXH để hưởng lương hưu thường tuổi đã cao. Khi tuổi còn trẻ chưa nghĩ đến nhưng khi tham gia thì thời gian hưởng ít quá nên họ chưa thực sự mặn mà. Thứ hai là họ sợ chính sách thay đổi khi tăng tuổi nghỉ hưu nên bà con vẫn còn nghe ngóng, xem xét.

Bà con muốn tham gia BHXH tự nguyện sẽ bao gồm các quyền lợi BHYT như BHXH bắt buộc và các chế độ gần giống như chế độ thai sản, ốm đau, tai nạn. Và cơ bản thì người dân đồng tình chính sách BHXH TN hay và thiết thực hơn các loại hình bảo hiểm thương mại khác. Nhưng để người dân tiếp cận được với chính sách này thì ngành BHXH nói riêng và các cơ quan chính quyền phải vào cuộc tuyên truyền một cách sâu rộng hơn để người dân nắm bắt được chính sách này.

“Tôi đã đi về nhiều vùng, nhiều người dân thắc mắc là vì sao chính sách BHXHTN hay như thế này mà giờ mới đến được với người dân. Người dân rất muốn tham gia nhưng chưa hiểu, họ nói nếu BHXH tự nguyện về sớm thì tôi không phải mua đến 4-5 hợp đồng BH nhân thọ” – ông Thành chia sẻ.

Theo báo cáo của Bảo hiểm xã hội Việt Nam (BHXH), năm 2017, trước thời điểm có Nghị quyết số 28-NQ/TW, số người tham gia BHXH tự nguyện là 224 nghìn người, tăng hơn 20.300 người, tương ứng tỷ lệ tăng 10% so với năm 2016.

Tuy nhiên, từ khi Ban Chấp hành Trung ương ban hành Nghị quyết số 28-NQ/TW về cải cách chính sách bảo hiểm xã hội thì số người tham gia BHXH tự nguyện năm 2018 đã tăng trên 277 nghìn người, tăng hơn 52.900 người, tương ứng tăng 23,6% so với năm 2017; và năm 2019 tăng lên gần 574 nghìn người, tăng 296.700 người, tương ứng tăng 107,1% so với năm 2018, chiếm 1,17% so với lực lượng lao động trong độ tuổi lao động.

Với những kết quả gia tăng số người tham gia BHXH tự nguyện ấn tượng trong năm 2019 cho thấy, chính sách BHXH tự nguyện đang ngày một khẳng định vị trí, vai trò đảm bảo an sinh cho Nhân dân của Đảng, Nhà nước.

Có thể nói, Nghị quyết số 28-NQ/TW đã tạo bước đột phá mạnh mẽ, giúp chính sách lan tỏa và từng bước đi vào cuộc sống. Đặc biệt, Nghị quyết số 28-NQ/TW đã hoạch định một cách căn cơ mục tiêu phát triển hệ thống BHXH linh hoạt, đa dạng, đa tầng, hiện đại, hội nhập quốc tế đến năm 2030, về dài hạn hướng đến bao phủ BHXH toàn dân; đồng thời xác định rõ những nhiệm vụ, giải pháp cụ thể, trong đó có nhiều nội dung cải cách cần được khẩn trương thể chế hóa và tổ chức triển khai sớm.

Để thực hiện hiệu quả chủ trương của Nghị quyết số 28, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 1676/QĐ-TTg Phê duyệt Đề án đổi mới toàn diện nội dung, hình thức và phương pháp tuyên truyền bảo hiểm xã hội.

Cùng với nhiều văn bản quan trọng khác, cho đến nay, có thể khẳng định, hệ thống cơ chế, chính sách về BHXH tự nguyện đã thông thoáng và đầy đủ bảo đảm hành lang pháp lý tạo điều kiện tối đa để người dân, người lao động tham gia BHXH tự nguyện, nhằm mở rộng vững chắc diện bao phủ BHXH, hướng tới mục tiêu BHXH toàn dân.

Thứ nhất, về mặt chính sách: không giới hạn trần tuổi tham gia BHXH tự nguyện chỉ cần là công dân Việt Nam từ đủ 15 tuổi trở lên; đa dạng, linh hoạt các phương thức đóng; nới rộng thời điểm đóng; quy định mức thu nhập làm căn cứ đóng BHXH tự nguyện phù hợp hơn (thấp nhất bằng mức chuẩn hộ nghèo của khu vực nông thôn).

Đặc biệt, từ ngày 01/01/2018, người tham gia BHXH tự nguyện được Nhà nước hỗ trợ tiền đóng theo tỷ lệ phần trăm (%) trên mức đóng BHXH hằng tháng theo mức chuẩn hộ nghèo của khu vực nông thôn: bằng 30% đối với người tham gia thuộc hộ nghèo; bằng 25% đối với người tham gia thuộc hộ cận nghèo; bằng 10% đối với các đối tượng khác. Về thời gian hỗ trợ, tùy thuộc vào thời gian tham gia BHXH tự nguyện thực tế của mỗi người nhưng không quá 10 năm (120 tháng).

Tham gia BHXH tự nguyện người dân, người lao động được hưởng lương hưu hàng tháng; được cấp thẻ BHYT miễn phí trong suốt thời gian hưởng lương hưu để chăm sóc sức khỏe; thân nhân được hưởng chế độ tử tuất.

Thứ hai, về tổ chức thực hiện, BHXH Việt Nam đã tập trung và tăng cường đẩy mạnh công tác truyền thông chính sách BHXH tự nguyện qua nhiều hình thức đa dạng, phong phú như: truyền thông thông qua các phương tiện thông tin đại chúng; truyền thông trực tiếp thông qua hội nghị khách hàng và áp dụng phương thức tuyên truyền mới qua mạng xã hội. Đặc biệt, Ngành BHXH luôn đặt mục tiêu tạo điều kiện thuận lợi nhất cho người tham gia. Theo đó luôn kịp thời rà soát, tinh giản, rút gọn các thủ tục hành chính trong các giao dịch giữa người tham gia với cơ quan BHXH. Song song đó, việc ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động nghiệp vụ luôn được quan tâm, đẩy mạnh, giao dịch điện tử cấp độ 3, 4 được áp dụng đảm bảo thuận lợi nhất cho người tham gia.

Hệ thống đại lý thu BHXH, BHYT và mạng lưới cộng tác viên được mở rộng, đến từng xã, phường, thị trấn, trải đều đến từng thôn, bản, tổ dân phố, tạo thuận lợi cho người dân tiếp cận chính sách và tham gia BHXH tự nguyện. Đến nay, BHXH Việt Nam đã có trên 12.400 đại lý thu BHXH, BHYT với trên 37.300 điểm thu và trên 52.200 nhân viên đại lý thu đảm bảo việc phục vụ người tham gia BHXH tự nguyện một cách kịp thời, linh hoạt nhất.

BHXH tự nguyện thể hiện chính sách nhân văn của Đảng và Nhà nước ta nhằm góp phần ổn định cuộc sống của người lao động khi về già, quỹ bảo hiểm được nhà nước bảo trợ, đồng thời, chính sách này cũng thể hiện sự tích cực, chủ động của người lao động về tự an sinh cho chính bản thân mình, góp phần chia sẻ cộng đồng và phát triển xã hội./.